CAMBIA O CLIMA?
SE QUEIMAMOS QUENTAMOS
AUGA E CAMBIO CLIMÁTICO
O LIXO TAMÉN QUENTA
COMO AFECTAN OS CAMBIOS NO CLIMA ÁS ESPECIES E AOS ECOSISTEMAS?
O CLIMA NA PAISAXE, NA ORDENACIÓN DO TERRITORIO E NO TURISMO
MEDIO RURAL E CLIMA
MEDIO URBANO E CLIMA

Convocatorias do Congreso internacional CLMNTK16, do II Campus Climántica-CENEAM e do II Seminario d...

 


A través da convocatoria destes dous eventos xuvenís e do seu seminario docente recoñecido con 50 horas de formación polo Ministerio de Educación, ábrese un proceso que desembocará na continuación do I Campus Climántica-CENEAM que se celebrou o ano pasado, cuxo desenvolvemento se recolle no seu vídeo. O proceso iníciase coa publicación de traballos na plataforma do Congreso xuvenil internacional CLMNTK16, cuxos traballos individuais ou en parellas formarán parte do proceso selectivo a partir do cal se constituirá o II Campus Climántica-CENEAM.

A segunda edición do campus internacional desenvolverase no Centro Nacional de Educación Ambiental (CENEAM) do 2 ao 6 de setembro de 2016. A composición deste segundo campus internacional no CENEAM sairá dun proceso selectivo no que se combinen os criterios de capacidade e diversidade de nacionalidades e comunidades educativas.

Nesa selección terase presente o criterio de que a cada centro corresponderalle polo menos dous alumnos premiados seleccionados entre os participantes do seu centro, a condición de que consigan unha puntuación igual ou superior ao 50% da máxima que outorgue o xurado, e non se haxan esgotando antes as prazas ao asignalas aos primeiros premios dos centros cuxos traballos obtivesen valoración global superior (xurado + votacións de Facebook).

O premio requirirá que o centro educativo envíe a un docente responsable da custodia, que formará parte do seminario docente internacional. Para iso, antes de finalizar o curso 2015-2016, terá aprobada a actividade no Consello Escolar ou órgano de goberno con competencia para a aprobación de actividades extraescolares, figurando no acta de aprobación a indicación expresa dos estudantes participantes e do/os docentes acompañantes con responsabilidades de custodia. Ese docente formará parte do II Seminario docente Climántica-CENEAM que está recoñecido con 50 horas de formación por parte do Ministerio de Educación, tramitado no marco do convenio de formación do profesorado coa Asociación Española para o Ensino das Ciencias da Terra (AEPECT).

No caso de que o primeiro traballo premiado sexa individual, o centro elixirá ao seu segundo alumno representante, que acompañará ao autor premiado, tendo en conta a condición de xénero que a organización estableza en función da ocupación dos dous albergues (hai 26 prazas en cada un dos albergues, masculino e feminino) e que tamén participase como autor do congreso virtual internacional. Nestes casos de selección do segundo representante por parte dos centros, as puntuacións do xurado serán achegadas ao centro educativo para que poida telas presentes no proceso de selección.

Os premios asignaranse co criterio de que se obteña o maior número posible de centros educativos premiados, e tamén de nacionalidades diferentes, de tal forma que non se outorgará ningún novo premio a un centro xa premiado, mentres existan traballos con polo menos o 50% da puntuación do xurado en centros que aínda non recibiron un premio. Só cando non se dea esta circunstancia, procederase a asignar o seguinte premio a un mesmo centro, o que supoñería que dese centro educativo van máis de 2 alumnos.

Neste caso en que superen o número de 2 alumnos por centro, para a asignación dun novo premio a un centro xa premiado, terán prioridade os centros educativos de países invitados e os que pertenzan ao consorcio organizador.

Unha vez asignados os dous alumnos por centro, nas condicións establecidas nesta convocatoria, poderanse asignar máis alumnos por centro, pero en leste a asignación faraa a comisión en función das prazas non cubertas nos dous albergues, e por tanto pode ter condicionantes de xénero.

Cada centro pode propoñer a máis docentes que a un, no caso de que tivese máis docentes interesados en participar no seminario docente. O único límite que cabe establecer neste caso é que só 20 docentes poderán recibir a certificación do Ministerio de Educación.




Vídeo da conferencia “Xenes e ambiente” impartida polo Dr. Carracedo

 
Está publicado en Climántica TV o vídeo da conferencia que impartiu o doutor Carracedo o venres 1 de abril de 2016 no Coliseo Noela de Noia, formando parte do programa de Climántica Intercambio Galicia - Canarias 2016.

Partiu da explicación dunha forma didáctica a estrutura do ADN para situar a mutación como motor da evolución e da enfermidade.

Expuxo que hai que convivir coa enfermidade porque está causada por mutacións, pero non só por mutacións, senón tamén polas súas relacións co ambiente.

Por tanto nas enfermidades inflúen tanto os xenes como o ambiente, e por iso temos que mellorar a comprensión da relación xene - ambiente. Para iso temos que coñecer todos os nosos xenes (xenoma), e estes agora podémolos analizar moi rápido. Pero tamén temos que estudar como inflúe o ambiente nos xenes. A isto denomínase como Epixenoma, que son modificacións químicas que teñen os xenes, que se poden producir acetilando as histonas ou metilando as bases, sobre todo en C e G.

Para entender o Epixenoma necesitamos entender a flora microbiana, porque convivimos con bacterias nun equilibrio do que depende a saúde. De feito as compañías farmacéuticas esperan qe nos próximos 25 anos haxa máis medicamentos desenvolvidos utilizando o microbioma que os xenes.

Estas ideas resumidas nestes parágrafos expúxoas estruturadas coa seguinte secuenciación:

1.- O ADN molécula da vida
2.- Técnicas para ler o libro
3.- Xenes, ambiente e evolución
4.- Enfermidades que son mestura de xenes e ambientes
5.- Como altera o medio ambiente os xenes? Epixenética
6.- Os microorganismos non só nos prodúcen enfermidades, pois tamén nos dan saúde: Human Microbiome Project.

TRANSCRICIÓN RESUMEN


Vídeo da xornada de clausura do intercambio

 
Este vídeo resume as actividades que se desenvolveron no Coliseo Noela na xornada final do intercambio. No vídeo recóllese o acto inauguración, clausúraa. Tamén se fan breves mencións aos simposios, tendo en conta que estes recolleranse na súa totalidade en vídeos publicados neste portal.

As actividades estiveron coordinadas polo IES Virxe do Mar de Noia, que as incluíu na súa semana cultural. Nela participaron os alumnos do bacharelato de ciencias dos dous institutos de Noia, os alumnos do colexio Decroly de Canarias (centro coordinador do intercambio en Canarias), os alumnos que participaron no intercambio do do IES Poeta Añón (centro coordinador do primeiro día), do IES Praia Barraña de Boiro (centro coordinador do segundo día), do IES Rosalía de Castro (centro coordinador do terceiro día), do CPI dos Dices de Rois (centro coordinador do cuarto día).


Último día do intercambio: Simposio de expertos sobre cambio climático e simposios xuvenís

 
O último día do intercambio, luns 4 de abril clausurouse o intercambio no coliseo Noela de Noia, mediante un acto académico que coordinou o IES Virxe do Mar no marco da súa semana cultural. Este acto foi inaugurado polo alcalde D. Santiago Freire e no desenvolvéronse tres simposios.



O simposio de expertos sobre cambio climático foi desenvolto por dous catedráticos universitarios de recoñecido prestixio. Os outros dous foron simposios xuvenís, un defendido por alumnos galegos e o outro por alumnos de Canarias.

O simposio de expertos universitarios titulado “Impactos do cambio climático e a súa mitigación en Galicia e Canarias”. Este simposio foi impartido polo catedrático de Economía Aplicada da Universidade da Coruña, Fernando González Laxe, ex - presidente da Xunta de Galicia e de Portos do Estado, e o catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo, e director do campus de excelencia internacional galego portugués, Campus do Mar, Emilio Fernández.



Interviu en primeiro lugar Emilio Fernández co tema Impactos do cambio climático, e abordou os impactos do cambio climático, desde o punto de vista dos ecosistemas, pero tamén da Ecoloxía urbana, para finalizar con análise crítica da COP21 que deu pé á introdución da Economía Aplicada.



A intervención de Fernando González Laxe titulouse Os efectos do Cambio climático sobre as zonas litorais, os ecosistemas costeiros e os portos: exemplos de Galicia e Canarias. Nesta intervención destacou os datos que se deben ter en conta para mitigar e adaptarse ao cambio climático desde eses ámbitos.



A continuación procedeuse ao simposio sobre “Coñecementos, vivencias e emocións dos estudantes galegos na estancia en Canarias”, que foi exposto por 5 alumnos galegos, representando cada un a un instituto galego. Cada instituto tivo un representante - portavoz na mesa, que se encargou de expoñer as actividades en Canarias cada un dos 5 días. O IES Poeta Añón de Outes expuxo as actividades do primeiro día (ITER e Montaña Vermella), o IES Praia Barraña de Boiro encargouse das actividades relativas para os efectos do cambio climático na fenología das especies do Parque Nacional do Teide, o IES Rosalía de Castro de Santiago responsabilizouse da comunicación sobre as actividades de mergullo no marco do proxecto Océano Sostenble, o CPI Dous Dis de Rois comunicou as actividades no centro de investigación meteorólogico de Izaña, e as actividades do cuarto día en Icod e Garachico. Por último, o IES Virxe de Noia expuxo as conferencias de cambio climático, contaminación por aerosois e vulcanología, así como a presentación de proxectos escolares no último día do intercambio.



O outro foi desenvolvido por 5 alumnos canarios e titulouse “Vulcanismo e medio ambiente en Canarias”. Tamén interviñeron 5 alumnos de Canarias. Iniciou a intervención Galilea co tema Historia vulcanológica de Canarias. A continuación Gabriel expuxo o tema O volcán Teide. A seguinte en intervir foi a de Wen co tema Volcán do Hierro, Daniel abordou o tema de Risco Volcánico e Ismael Vulcanismo, turismo e ambiente.



O acto pechouse cun festival musical nos que os alumnos dos seis centros educativos interpretaron cancións en representación dos seus centros. Por último celebrouse a comida festa de despedida. Unha vez finalizada a comida o ciclo formativo de DJ, Música e Vídeo do IES Virxe do Mar amenizou un baile de despedida. Ás 15 horas todos os alumnos do intercambio saíron cara ao aeroporto, onde os estudantes das dúas comunidades autónomas tiveron unha despedida moi emocionando, expresando o seu desexo de que fose un ata logo.


Cuarto día do intercambio: Xenómica e ambiente con itinerio costeiro

 
A xornada comezou coa asistencia de todo o alumnado implicado no intercambio, tanto galego como canario, participantes no intercambio, xunto con alumnos de Bacharelato de Noia, Borio, Rois e Outes a charla coloquio que impartiu en Dr. Anxo Carracedo no Coliseo Noela de Noia



Nesa primeira actividade da xornada, o Dr. Garracedo, abordou as relacións que existen entre a xenética e o medio ambiente. Neste ámbito abordou as enfermidades teñen un compoñente xenético e un ambiental, referíndose a como a relación entre ambos pode determinar que se padeza unha determina enfermidade.

Tamén destacou a importancia de manter a variabilidade xenética nunha poboación, xa que grazas a ela podémonos adaptar a un medio en continuo cambio. Neste sentido referiuse a que aínda que ás veces pareza que trastornos, por exemplo o autismo, ou a hiperactividade, son totalmente negativos, dependendo de en qué ambiente desenvolvámonos, poden ter mesmo efectos positivos, podendo en determinadas contornas en crises, asegurar a supervivencia.



A continuación un grupo clase de estudantes do CPI dous Dis de Rois, xunto cos alumnos canarios do intercambio desprazáronse a Muros. Alí unha guía do concello, María, explicou a historia e o funcionamento do muíño de mareas. Explicoulles que foi construído no século pasado por un emigrante retornado. Tamén fundamento o seu funcionamento en base a aproveitar a amplitude das mareas, duns 4,5 m de media, para mover os 6 muíños que se usaban para moer o millo.

Seguidamente o grupo desprazouse ao pobo de Muros, onde María explícoulles a importancia da vila no pasado, así como a súa relación coa realeza, e tamén as pautas de construción dependendo que as casas fosen señoriales ou vivendas da poboación.



Unha vez situados na ampla chaira enfronte do concello, os alumnos tomaron o seu picnic e aproveitaron o tempo libre para descansar. O tempo libre finalizou ás 16 horas, co desprazamento ao complexo dunar Lagoa de Xarfas - Praia de Area Maior, máis coñecida como lagoa e praia de Louro.

Alí, facendo uso de telescopios para a observación de aves e prismáticos, os estudantes puideron observar aves como garzas reais, anades reais, corvo mariño grandes, gaivota patiamarela, zampullíns, e espátulas.

Tamén se estudou, mediante a observación in situ, a orixe xeolóxica do inselberg ou monte illa "Monte Louro", e posteriormente visitouse e observou os ecosistemas dunares e a extensa praia. Nestes ecosistemas desenvolveuse un coloquio dirixido a reflexionar sobre a distribución das plantas nos sistemas dunares segundo a súa proximidade ao mar ou á lagoa e sobre a procedencia da multitude de obxectos arroxados á praia polos temporais e as correntes.



Para finalizar a xornada o grupo desprazouse á Fervenza do Xallas en Ézaro, onde se explicou a importancia do feito de que este río, a diferenza da maioría, desemboque en fervenza, como consecuencia dos movementos tectónicos que se produciron en Galicia durante o terciario. Tamén se observou como a solidez do granito oponse á erosión.

Embelesados por fórzaa da auga e a espectacularidade da fervenza, que devandito sexa de paso é aproveitada para alimentar unha central hidroeléctrica, o grupo iniciou a retirada cara aos respectivos pobos onde os alumnos canarios serán recibidos polas familias de acollida.


Terceiro día do intercambio: Sotavento e Santiago

 
Os alumnos do colexio Decroly de La Lagoa de Tenerife e os seus dous docentes, acompañados por dous profesores e os alumnos de 4º ESO D do IES Rosalía de Castro, acompañados tamén por dous profesores, desprazáronse pola mañá ata o Parque experimental eólico Sotavento.



Unha vez no Sotavento levaron cabo, ao longo da mañá tres actividades:

a) Charla a nivel divulgativo sobre os problemas ambientais derivados do uso irresponsable dos recursos enerxéticos, tratando de concienciar sobre o aforro enerxético.



b) Visita a unha vivenda bioclimática demostrativa, onde se trataron entre outros deseño e localización tendo en conta factores climatolóxicos como a radiación solar, precipitacións, temperaturas e outros como materiais naturais da contorna. En base á súa análise, fundamentáronse os seus principais obxectivos: a sustentabilidade e a eficiencia enerxética.

c) Visita á torre dun aeroxerador para estudar como se transforma a enerxía eólica en eléctrica. Complementouse esta visita co estudo dunha góndola, as pas e toda a parte electro-mecánica que fai que esta transformación sexa posible.
Ás 14:15 finalizaba a visita con tempo libre para xantar. Ás 15:00 comezou a viaxe de regreso a Santiago onde ás 17:00 fíxose unha visita guiada aos tellados da catedral.



Alí durante unha hora os alumnos acompañados dos respectivos profesores e divididos en dous grupos gozaron dunhas vistas privilexiadas da cidade, e ademais grazas ás guías que acompañaron a visita fixeron tamén un pequeno paseo a través da historia da catedral vista desde arriba.



A última actividade da xornada foi a visita guiada polos alumnos e a profesora Esther do ciclo de guías do centro coordinador das actividades da terceira xornada, IES Rosalía de Castro. Durante este itinerario urbano percorréronse as principais prazas que rodean a catedral facendo especial énfase nolos seus elementos máis emblemáticos e finalizando no paseo central da Alameda.


Segundo día do intercambio: intentando chegar á illa de Sálvora

 
Ás 10:30 da mañá os alumnos canarios acompañados de alumnos do IES Praia Barraña, coordinador das actividades dese día, iniciaron a súa saída en barco ata a Illa de Sálvora, unha das tres illas da Ría de Arousa que forman parte do Parque Nacional Illas Atlánticas, único parque Nacional de Galicia.


A ruta partiu do porto da Pobra do Caramiñal onde nos esperaban os guías do parque e o catamarán. Iniciouse a travesía cunha forte choiva. A medida que o barco se achegaba ao  exterior da Ría a situación do mar comezou a empeorar, ata atoparse en pleno temporal, o que obrigou a cambiar o rumbo, dirixíndose o barco cara a outra Illa do Parque Nacional, Cortegada, repleta de enormes loureiros.



Polo camiño parouse nunha batea, onde os guías explicaron as diferentes etapas do cultivo do mexillón e púidose ver as cordas baixo as augas. Sobre esta observación explicouse a importancia dos afloramentos de augas profundas frías para achegar nutrientes ao fitoplancto e manter a enorme productividade e biodiversidade das rías.


Entre os múltiples problemas que afectan a este cultivo, destacaron dous, as mareas vermellas e a acidificación dos océanos. Relacionaron ambos co Cambio Climático. No caso das mareas vermellas, que fan que o mexillón non se poida consumir, o aumento da temperatura global favorece o crecemento dos dinoflagelados tóxicos e a súa acumulación no interior dos mexillóns. No caso da acidificación dos océanos, expúxose o feito de que dificulta a formación da cuncha do mexillón, co aumento dos niveis de dióxido de carbono na atmosfera.



Antes de regresar, a embarcación atracou no porto de Vilanova de Arousa, visitando  a casa de Val Inclán onde a guía do museo, fíxolles un interesante relato da súa vida e transmitiulles a súa admiración polo xenial escritor arousán.

A pesar da meteoroloxía adversa, a xornada foi emocionante e a convivencia fantástica.


Primeiro día do intercambio en Galicia: de Museos científicos na Coruña e de muíños no río Tambre

 
A estancia en Galicia do intercambio desenvolveuse entre o 28 de marzo e o 4 de abril. O 28 de marzo os alumnos de Canarias chegaron ás 13 horas e foi un día dedicado á integración familiar, quedando aloxados en cada concello (Boiro, Noia, Outes, Rois e Santiago) un grupo de 4 alumnos.



As actividades iniciáronse o martes de 28, coa visita aos Museos Científicos da Coruña. Esta actividade coordinouna o IES Poeta Añón de Outes, e contou coa colaboración dos museos científicos da Coruña que puxeron a disposición do proxecto as súas propostas de divulgación científica máis relacionadas co proxecto.

Na visita aos museos científicos da Coruña desenvolvéronse actividades vinculadas aos fundamentos físicos das enerxías, e outras destinadas a analizar a comunicación científica a través dos medios de comunicación, pola importancia que está a ter no desafío do cambio climático.

No planetario revisaron os cambios na visión do ceo nunha viaxe de Galicia e Canarias, empezando pola observación o que ocorre no ceo da Coruña durante 24h (Marte, Júpiter, Saturno e parte das 88 constelacións que existen, así como trucos para poder recoñecelas). Desde esta visualización do ceo de Galicia foron avanzando no planisferio ata o ceo de Canarias, podendo comprobar así a coincidencia no que visualizaran no Teide dúas semanas antes e atopar as principais diferenzas.



Na Domus centrouse a atención dos alumnos na exposición sobre Xenómica e desenvolvemento, cunha clara vinculación co tema Xenómica e ambiente que abordaría o Dr. Carracedo na charla coloquio do venres 1 de abril. Tamén realizaron experiencias na planta dedicada á intelixencia humana e á evolución da especie, que permitiu superar barreiras derivadas dos cambios no clima, que á súa vez abriron camiños craves no proceso evolutivo que seguiu a nosa especie.

No acuario Finisterrae ás explicacións centráronse na acuicultura, pola importancia en Galicia, e o seu papel actual na alimentación mundial e no freo da pesca non sustentable, ao criarse máis especies. Chamouse a atención sobre a importancia do mexilón, un recurso para visualizar coa navegación na ría de Arousa ao día seguinte. En relación a este recurso que xa se está a vela afectado polos impactos do cambio climático, destacouse o dato de que o 95% do mexillón estase a producir en Galicia.



De regreso procedeuse a realizar un itinerario pola beira do río Tambre ao seu paso Pontemaceiras en Negreira. O principal obxectivo do itinerario consistiu en visualizar un ecosistema totalmente descoñecido para os alumnos canarios. Entre os aspectos que se analizou é a necesidade de ter previstas os efectos das inundacións, situación que se estaba xerando ese día, co nivel da auga á altura dos muíños. Tamén se analizou o funcionamento dos muíños, visitando un deles e resaltar a importancia histórica que tivo este aproveitamento da enerxía hidráulica en Galicia.


Vídeo da fase en Canarias do intercambio Climántica Intercambios 2016

 
Está publicado en Climántica TV o vídeo da estancia en Canarias de Climántica Intercambios 2016 que se desenvolveu entre o 11 e o 18 de marzo de 2016.

O intercambio no Observatorio de Izaña no Día Mundial da Meteoroloxía

 
O xoves 17 de marzo, os alumnos do intercambio Galicia – Canarias Climántica 2010 incorporáronse a primeira hora da mañá as actividades do Instituto Atmosférico de Izaña, coincidindo coa celebración do Día Mundial do Medio Ambiente. A visita coincidiu tamén co 100 cumpre anos do centro meteorolóxico máis antigo de España.



Ao chegar a Izaña recibiu aos alumnos galegos e canarios Rubén del Campo observador meteorolóxico do centro. Este investigador impartiu unha charla coloquio na que empezou situando o centro a unha altitude de 2371 m orientado na cara Norte do Teide, na que se frean os ventos alisios. Explicou que o anticiclón como o que se estaba vivindo ese día fai descender aire frío e denso, facendo que se humedece nesas nubes que cobren a zona Norte de illa. Por iso encima das nubes queda aire seco e moi limpo.

Rubén del Campo destacou que alí o clima era subtropical con veráns moi secos e que o centro tiña unha situación estratéxica, o que facilita entre outras cousas que non exista o efecto de illa de calor, o que fai que o dato de aumento de un grao de temperatura media nos últimos 100 anos sexa moi significativa. Sinalou tamén que o centro é un observatorio global de ozono, de gases invernadoiros, de radiación e de aerosois. O Instituto Atmosférico de Izaña é un centro de desenvolvemento medioambiental e proxectos de investigación de ámbito internacional.

 
Remarcou que o principal obxectivo do centro era medir para obter datos que alimentan modelos climáticos, apuntando que no mundo hai pouco máis de 30 centros desta natureza situados en sitios remotos nas que a influencia antrópica sexa mínima. Outras medidas que alimentan os modelos climáticos son os gases invernadoiro (CO2, CH4 N20…). Xunto con estes datos, tamén fan observacións de carácter fonolóxico para ver como se ven afectadas polo cambio climático as especies tan adaptadas ás condicións climáticas e de altitude

Unha vez rematada a conferencia, os alumnos dividíronse en grupos para visitar as instalación a analizar in situ a toma de datos. Visitaron no exterior a diversidade de instrumentos de medida meteorolóxica (diferentes anemómetros, pluviómetros, heliómetros, termómetros, unha caseta meteorolóxica, etc.).


Logo pasaron á azotea donde teñen os dispositivos de Radiación, de medida de aerosois, con equipos de Suiza, Francia, a NASA e do propio centro. Alí visualizaron a calima con aerosois procedentes de África, e reflexionaron sobre o feito de que non pasaran de determinada altura, ao estar freada pola inversión térmica.


Por último visitaron os laboratorios onde se recollen os datos e se monitorizan para estudar os gases emitidos. As explicacións centráronse sobre todo no proceso de medición do dióxido de carbono, aínda que tamén tiveron ocasión de ver cómo se miden outros gases invernadoiro como o metano ou o N2O.



Pola tarde, ao baixar do Teide, visitaron o pobo de Icod, onde comeron e logo tiveron ocasión de visualizar o drago milenario e se informaron do proceso de recuperación que se levou nas últimas décadas.



A xornada rematou coa visita do pobo de Garachico, onde analizaron o roque como elemento xeomorfolóxico. Tamén tiveron ocasión de visualizar as pegadas históricas das coladas consolidadas no relevo que rodea ao pobo como manifestacións visuais do risco volcánico seguindo a morfoloxía da colada que inicios de século XVIII deixou soterrado o pobo e o seu porto.



Os alumnos Noia, Outes, Boiro, Santiago, Rois e La Laguna mergulláronse no terceiro día do intercamb...

 
Os  20 alumnos galegos do IES Virxe de Mar de Noia, do IES Poeta Añón de Outes, do IES Praia Barraña de Boiro, do IES Rosalía de Castro de Santiago e do CIP dos Dices de Rois, e os seus pares de intercambio, desprazáronse ás 8:30 do martes 16 de marzo de 2016 para estudar a recuperación do fondo oceánico do Puertito de Adeje que está a levar a cabo dende o ano 2009 no marco proxecto Océano Sostenible.



Cada alumno descendeu 10 metros de profundidade ata visualizar ben o fondo. Para facelo tivo a súa disposición o equipamento necesario para o mergullo con botellas de aire e en todo momento estivo acompañado por un mergullador do proxecto Océano Sostenible. Durante o descenso observaron a fauna, formacións rochosas e algas do fondo recollendo imaxes de foto fixo e de vídeo. Na organización da actividade o grupo dividiuse en catro equipos de traballo de 10 estudantes cada equipo.



Antes de iniciar o mergullo os 40 alumnos implicados no intercambio recibiron a visita da Concelleira de Medio Ambiente do Concello de Adeje, quen deu a benvida aos alumnos e presentou a aula do mar que están a impulsar dende o concello no marco do proxecto Océano Sostenible.



Con motivo desta visita, os alumnos procederon a desenvolver un acto simbólico para lembrar a participación de Climántica 2016 nesta actividade nas costas de Adeje. Este acto consistiu na liberación dunha pardela e dunha tartaruga que recuperaron os servizos veterinarios da aula do mar. No caso da tartaruga analizouse o complexidade da recuperación, pois a intervención consistiu en reparar os danos que lle ocasionou unha hélice dun barco, requirindo dunha reparación mediante o uso de fibra de vidro.



Segundo día do intercambio en Canarias dos estudantes de Noia, Outes, Boiro, Santiago, Rois e La Lag...

 
Os  20 alumnos galegos do IES Virxe de Mar de Noia, do IES Poeta Añón de Outes, do IES Praia Barraña de Boiro, do IES Rosalía de Castro de Santiago e do CIP dos Dices de Rois, e os seus pares de intercambio, desprazáronse ás 8:30 do martes 15 de marzo de 2016 para recoller coñecementos vinculados ao proxecto do intercambio mediante a visita do  Centro de visitantes Telesforo Bravo situado na Orotava e pertencente á rede de centros do Parque Nacional do Teide. Alí iniciaron estas actividades de recollida de información mediante a visita virtual que supón a exposición simulada do ascenso dende a beira do mar ata a cima do Teide, pasando polo Valle de la Oratava, recorrendo o camiño que seguiu o naturalista Alexander Von Humboldt na  exploración que realizou en 1799. Para conseguir esta información analizaron numerosos paneis, pantallas, locucións, maquetas, vitrinas interactivas, pasando tamén a través dunha simulación dun tubo volcánica.



Despois deste recorrido informativo, os estudantes asistiron a un charla coloquio sobre a incidencia do cambio climático sobre a fenoloxía das especies autóctonas do Parque Nacional. Entre as especies máis afectadas subliñouse o perigo de desaparición no que se atopa o cedro autóctono. Esta especie ten un froito con unha cuberta externa moi resistente. Esta cuberta non era impedimento para a xerminación se era atacada polos ácidos como consecuencia do seu paso polo tubo dixestivo dos corvos, unha especie carroñeira que desapareceu ao eliminar do Teide as reses que para evitar que paceran a vexetación autóctona. Dende entón a xerminación pasou a depender do merlo capiblanco que chega ás ilas dende o norte de Europa, quedando nelas só os seis meses do período frío do norte de Europa, pero alimentándose de forma compulsiva dos froitos desta conífera para emprender despois voo ás lugares de nidificación primaveral nos lugares dos que proceden. Co cambio climático esta ave está reducindo a súa presenza en Canarias porque pode permitirse permanecer no inverno en latitudes más ao norte, co que está a diminuír de forma significativa a súa contribución á dispersión deste cedro endémico das illas.



Por último os alumnos visitaron o xardín botánico do Centro, que se plantou no xardín da antiga Casa da Maquesa do Sauzal. Este xardín recolle especies autóctonas do Teide, moitas das cales se analizarán a súa adaptación ao clima no itinerario que se desenvolverá o xoves 17 de marzo. Entre os moitos exemplos que se analizaron pode citarse a retama, que será unha das especies que se analizarán o xoves e da que se comprobará a diferenza na morfoloxía, por canto que aquí é máis alta e máis flexible, ao non verse sometida a un clima tan rigoroso.



Ao rematar as actividades na Orotava os alumnos desprazáronse a comer no colexio Decroly de La Laguna, centro coordinador da fase canaria do intercambio. Despois de comer no comedor escolar, os alumnos asistiron pola tarde á charla impartida polo director do proxecto Océano Sostible quen lles explicou o ecosistema que visualizarán ao día seguinte durante a actividade de observación mediante mergullo.


Estudantes de ESO de Noia, Outes, Boiro, Santiago e Rois inician en Canarias o intercambio climático

 
O proxecto educativo Climántica, desprazou a Tenerife a 20 alumnos e cinco docentes dos IES Virxe de Mar de Noia, do IES Poeta Añón de Outes, do IES Praia Barraña de Boiro, do IES Rosalía de Castro de Santiago e do CIP dos Dices de Rois.



A delegación galega chegou o fin de semana á illa de Tenerife e os alumnos dedicaron o fin de semana a iniciar a convivencia coas familias, quenes os levaron a coñecer a illa. A única actividade incluída no programa durante o fin de semana foi unha observación nocturna dende o Teide das principais constelacións, así como da lúa e do Planeta Xúpiter e os seus satélites. Esta actividade foi dirixida por o pai dun alumno canario implicado no intercambio experto en Astronomía. Na actividade participaron os estudantes e docentes galegos e canarios, así como as vinte familias de acollida. A actividade pechouse con unha cea picnic na que se degustaron produtos típicos da gastronomía canaria.

O luns 14 foi o primeiro día do plan de actividades desenvolto en horario escolar. As actividades que se desenvolveron o primeiro día iniciáronse ás 8:30 co desprazamento ao Instituto Tecnolóxico das Enerxías Renovables (ITER) situado no Sur da illa de Tenerife. Neste centro de investigación e divulgación das enerxías renovables, de referencia en España, os estudantes abordaron ao longo da mañá as actividades relacionadas con tres ámbitos diferentes: 1) Itinerario das demostracións prácticas do paseo das enerxías renovables, 2) Charla coloquio impartida por unha técnica do Instituto Vulcanolóxico, integrado no ITER e que tratou sobre os riscos volcánicos e o potencial da vulcanoloxía en relación á enerxía xeotérmica; 3) Visita a dúas vivendas bioclimáticas que aluga o ITER a familias e sobre as que fai un seguimento das condicións de temperatura e humidade durante o tempo no que están ocupadas polas familias.

Na primeira parte das actividades do ITER os alumnos foron seguindo un itinerario por diferentes simuladores do funcionamento das enerxías renovables, acompañados da técnica de divulgación do ITER. Con cada unha das demostracións fixo unha sería de preguntas ás que os alumnos responderon aplicando os coñecementos que tiñan acadados sobre enerxía renovable. As actividades centráronse nun forno solar, onde analizaron os diferentes elementos claves do seu funcionamento a través dunha serie de preguntas que lle formulou a técnica. A continuación visitaron unha placa solar térmica, procedendo coa mesma metodoloxía, e facendo fincapé na relevancia desta enerxía nas illas, que coa insolación característica do clima, permite abastecer a práctica totalidade de auga quente das vivendas.

A seguinte parada fíxose na placa fotovoltaica. Nela a técnico explicou o fundamento para xerar electricidade mediante o efecto da luz sobre os electróns do silicio, que impulsa aos electróns que se conducen xerando a enerxía eléctrica. En relación a este recurso analizouse de forma comparativa as política actuais en relación a este recurso que se están a seguir en España e en Alemaña.



O itinerario das enerxías renovables rematou coa análise do funcionamento dunha desalgadora solar capaz de xerar 4 litros de auga doce por día desalgando. A partires deste dato analizouse a relevancia deste recurso para obter auga doce nas illas sen consumo enerxético a partires de auga solar.

Unha vez rematado itinerario das enerxías renovables, os 42 estudantes das dúas comunidades autónomas desprazáronse ao salón de actos para analizar as relacións dos volcáns coa enerxía xeotérmica e valorar os riscos do vulcanismo en Canarias.
 
As actividades no ITER remataron ás 14 horas visitando vivendas bioclimáticas para descubrir as estratexias arquitectónicas relativas ao tipo de materiais de construción, á orientación e aos sistemas de ventilación utilizados para manter a temperatura constante. Tamén puideron comprobar cómo se obtiñan os datos relativos aos efectos sobre a temperatura e humidade derivados da ocupación das vivendas por parte das familias que as alugaban.

Unha vez finalizadas as actividades no ITER, a comunidade educativa implicada no intercambio desprazouse á praia que se atopa na ladeira do volcán Montaña Vermella, onde chegaron ás 14.15 para proceder a bañarse e a comer. Xa pola tarde iniciaron o itinerario de ascenso ao volcán de Montaña Vermella, analizando o cono volcánico recente e a xeomorfoloxía que se contemple desde as súas 171 m de altura.

Conferencia na clausura do mes sobre o cambio climático do Parque Nacional Illas Atlánticas

 

Xa se pode ver en Climántica TV o vídeo da conferencia que clausurou, o venres o 29 de xaneiro de 2016, o mes do cambio climático no Parque Nacional de Illas Atlánticas. Esta conferencia, impartida por Francisco Sóñora, autor e director de Climántica, centrouse en contidos científicos seleccionados entre os recollidos nos libros didácticos do proxecto. A selección e secuenciación dos contidos fíxose co obxectivo de trasladar unha visión actual do cambio climático partindo dende as relación das evolucións biolóxica e tecnolóxica da nosa especie con cambios no clima, para situar nese marco os impactos do cambio climático contemporáneo, e rematando co apunte de escenarios para a mitigación do cambio climático.

Todos os contidos expostos na conferencia quedaron organizados en nestes catro bloques:
  1. Barreiras e camiños derivados dos cambios climáticos que conduciron o proceso evolutivo da nosa especie
  2. As nosas relacións coa natureza dende a última glaciación ata a actualidade e as súas relacións co cambio climático
  3. Impactos  do cambio climático a nivel global e de Galicia
  4. Posibles respostas para a mitigación do cambio climático.


Programación da segunda edición do intercambio Galicia - Canarias

 


O programa configurouse con achegas dos seis centros educativos participantes: IES Virxe do Mar de Noia, o IES Rosalía de Castro de Santiago, IES Praia Barraña de Boiro, IES Poeta Añón de Outes, CPI Dos Dices de Rois e Colegio Decroly de La Laguna. Cada centro achega as actividades que se expresan neste programa.

Planificouse este intercambio co propósito de conseguir a consolidación do intercambio Galicia - Canarias posto en marcha no curso 2014-2015 como primeira experiencia piloto de Climántica Intercambios, a nova derivada do proxecto Climántica que busca respostas educativas fronte ao cambio climático mediante intercambios de Educación Científica e Ambiental entre comunidades autónomas e países implicados no proxecto.

Como en cada iniciativa deste novo ámbito de Climántica, neste intercambio Galicia - Canarias compararanse os aspectos craves das dúas comunidades para a mitigación e adaptación ao cambio climático: dominio climático e as súas implicacións nos ecosistemas e formas de vida, transporte, transformación e uso de combustibles fósiles, xestión da auga, impacto das enerxías renovables, respostas do tipo de substrato ante eventos extremos e xestión integral do territorio.

Para facelo, selecciónanse ecosistemas, itinerarios naturais e urbanos que permitan visualizar as súas relacións co dominio climático, equipamentos de divulgación científica e ambiental xunto con contextos ambientais que destaquen por ser recursos de calidade para a consecución dos obxectivos do proxecto. Tamén se recorre aos ámbitos universitarios que achegan coñecementos singulares relativos aos obxectivos do intercambio.

Entre os itinerarios destacan en Canarias o Parque Nacional do Teide, Reserva especial Montaña Vermella no municipio de Granadilla, mergullo na reserva mariña de Adeje; e en Galicia os ecosistemas fluviais do río Mandeo, os intermareales na Lagoa de Louro e no Ézaro, as actividades na Illa de Sálvora e no Parque Natural de Corrubedo.

Os equipamentos que se visitarán en Canarias son: o ITER en Canarias onde se realizarán paseos con probas a modo de investigacións sobre enerxías renovables e cálculo da pegada de carbono na vivenda bioclimática, Centro de visitantes Telesforo Bravo (rede de centros do Parque Nacional do Teide), Observatorio Atmosférico de Izaña para analizar as súas achegas nos retos do cambio climático e do buraco da capa de ozono. En Galicia desenvolveranse actividades específicas para o proxecto nos Museos Científicos da Coruña e o centro de divulgación enerxética Sotavento, organizacións que colaboran no intercambio con estes programas específicos.

No ámbito universitario participan científicos dos dous campus de excelencia de Galicia, Campus Vida e Campus do Mar. Na achega deste coñecemento participan catedráticos das tres universidades galegas. Da Universidade de Santiago achega coñecementos do ámbito Xenómica e Ambiente o doutor Angel Carracedo, catedrático de Medicamento Legal, Director da Fundación Galega de Medicamento Xenómica e Director do Centro Nacional do Genotipado. Da Universidade da Coruña achega coñecementos de Economía portuaria para responder o cambio climático o doutor Fernando González Laxe, catedrático de Economía Aplicada, ex - presidente da Xunta de Galicia e de Portos do Estado. Da Universidade de Vigo achega coñecementos sobre Ecoloxía e Cambio Climático o doutor Emilio Fernández, catedrático de Ecoloxía.


“Unha ollada a Galicia dende a Economía Aplicada” camiño do novo intercambio Galicia-Canarias

 
Neste vídeo recóllese a conferencia titulada “Unha ollada á Galicia dende a Economía Aplicada” impartido polo catedrático de Economía Aplicada da Universidade de A Coruña e ex-presidente da Xunta de Galicia, Fernando González Laxe no acto de clausura do intercambio Galicia-Canarias do curso pasado.

Na edición deste curso está previsto que participe de novo, pero esta vez co tema “Galicia e Canarias entre portos no mundo global en cambio climático”, aportando así un dos ámbitos nos que máis se especializou xa dende a súa tese doutoral, e que desenvolveu retos de xestión tan relevantes como a presidencia de Puertos del Estado. Esta intervención irá coordinada no marco simposio con outra do ámbito da Ecoloxía mariña relativa ao cambio climático, que aportará o catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo e director do Campus do Mar, Emilio Fernández.

A universidade de Santiago estará presente tamén no programa coa participación do seu catedrático de Medicina Legal, e director da Fundación Galega de Medicina Xenómica e do Centro Nacional del Genotipado, Ángel Carracedo que tamén participó na edición do curso pasado, e que a súa participación na deste curso permitirá introducir reflexións sobre as relacións entre la xenómica e o ambiente.

O intercambio deste ano xa ten o programa de Canarias pechado e que coincide co do curso pasado unicamente na visita ao ITER, aínda que as actividades relativas á relevancia das enerxías renovables son todas diferentes (Gymcana sobre renovables, actividades de cálculo de pegada de C na vivenda bioclimática e análise de calidade de auga e aire en INVOLCAN). Os  itinerarios previstos para este curso céntranse en aspectos xeomorfolóxicos volcánicos e as implicacións ecolóxicas (Reserva Natural especial Montaña Roja en Granadilla de Abona, xeomorfoloxía en Garachico). As actividades no Teide desta edición desenvolveranse dende o Centro de Visitantes Telesforo Bravo do Parque Nacional do Teide. Outra novidade da edición deste curso son as  actividades de mergullo en Adeje no marco do proxecto Océano Sostenible. Todas as actividades e vivencias terán un análise climático dende as particularidades deste dominio climático para establecer comparacións con Galicia.

En relación a Galicia só están seleccionadas as temáticas representadas pola participación destes tres catedráticos das tres universidades galegas. Os proxectos escolares e o programa concretaranse nos próximos días nunha reunión de traballo da comisión docente dos centros dos 5 concellos implicados no intercambio: o IES Virxe  do Mar de Noia, o IES Rosalía de Castro de Santiago, o IES Praia Barraña de Boiro, o IES Poeta Añón de Outes e o CPI Dos Dices de Rois.


Vídeo do campus e do seminario docente internacional CLMNTK15

 

Acábase de publicar en Climántica TV o vídeo do campus xuvenil internacional e do seu seminario docente internacional CLMNTK15. Este vídeo de 50 minutos de duración recolle os contidos máis relevantes do campus xuvenil internacional CLMNTK15 e do seu seminario docente de investigación docente, que van aparecendo no vídeo con esta secuencia temporalizada: 

  1. No minuto 1 recóllense imaxes da inauguración.
  2.  
  3. Do minuto 1 ao minuto 5 recóllense imaxes de charla coloquio, dirixida aos alumnos e aos docentes, “Como se fai un vídeo sobre cambio climático” impartida polo investigador da Universidade de Valladolid David Vicente.
  4.  
  5. Entre os minutos 5 e 6 recóllense imaxes de charla coloquio impartida polo profesor de Bioloxía e Xeoloxía do CPI Dos Dices, Javier Santiago Que é o stop motion?, como unha técnica que pode ser útil para os proxectos.
  6.  
  7. Entre os minutos 6 e 7 visualízase a presentación das redes sociais do campus.
  8.  
  9. Entre os minutos 7 e 8:20 visualízanse imaxes do Festival das nacionalidades, co que se pechou o programa do xoves 3 de setembro.
  10.  
  11. Entre os minutos 8:20 e 9:40 recóllense imaxes da primeira actividade do venres 4, dirixida tanto para profesores como para alumnos, chárlaa coloquio “Introdución ao xornalismo científico: o cambio climático” impartido por Francisco Domench do xornal electrónico Materia.
  12.  
  13. Do minuto 9:40-23:45 recollen imaxes específicas do seminario docente, á que asistiron os docentes mentres os alumnos asistiron á charla de apicultura e cambio climático e realizaron entrevistas en Segovia. Neste intervalo de tempo recóllense imaxes do Simposio impartido polo grupo de Investigación sobre a Cultura Científica do Centro de Investigacións Enerxéticas, Ambientais e Tecnolóxicas (CIEMAT) do Ministerio de Ciencia e Innovación. Nese intervalo de tempo recóllense as catro intervencións:
        - Ana Muñoz. Análise de datos de enquisas de opinión na procura de relacións entre a cultura científica e a conciencia ambiental.
        - Emilia Lopera. O discurso xornalístico do cambio climático na prensa española: claves da cobertura informativa.
        - María Cornejo. A economía sustentable e as súas relacións coas innovacións ecolóxicas.
        - Emilio Muñoz. Potencialidades do I+D+i para o estímulo do espírito emprendedor no ámbito científico fronte ao cambio climático.
  14.  
  15. Do grupo 23:47 ao 24:35 recóllense imaxes do itinerario realizado a tarde do venres para a analizar a ocupación integral do territorio, as realidade actual e propostas futuros para a sustentabilidade de Segovia.
  16.  
  17. Entre o minuto 24:35 e o 28:45 resúmese charla coloquio impartida polo profesor de Historia do Colexio Madrid de México D. F., Ernesto Rico, e que titulou “Mesoamérica e a súa fráxil relación co medio ambiente: Teotihuacán e a área Maya”. Esta actividade programouse como específica do seminario docente, e mentres levou a cabo, os alumnos traballaron cos seus monitores na edición do vídeo.
  18.  
  19. Do minuto 28:45 ao 29:35 recóllense imaxes do concurso “Esta canción sóame”, coa que finalizaron as actividades do venres 4. Neste concurso lúdico, os alumnos do campus interpretaron cancións destacadas na música pop e os seus compañeiros identificáronas. As respostas máis valoradas polo xurado, foron premiadas con cartafoles do proxecto Climántica.
  20.  
  21. Do minuto 29:35 ao 33 recóllese a primeira charla ? coloquio do sábado 5, dirixida para alumnos e profesores e impartida por Francisco Heras, coordinador da área de Educación do Centro Nacional de Educación Ambiental (CENEAM). Esa charla coloquio titulouna “Percepción social do cambio climático e barreiras”.
  22.  
  23. Do 33 ao 33.40 visualízanse imaxes do taller de Cálculo de emisións impartido por Xullo Rodríguez, técnico de Educación Ambiental da área de Educación do CENEAM.
  24.  
  25. Do 33:40 ao 33:50 visualízase un momento do ensaio do grupo de música, un dos tres ámbitos: música, teatro e danza, implicado no proxecto musical; que xunto cos 3 proxectos audiovisuais constituíron os catro proxectos do campus.
  26.  
  27. Do 33:50 ao 34:30 visualízanse imaxes do taller impartido por Francisco Heras do CENEAM, e que titulou “Publicidade e cambio climático: valoración da publicidade vista desde o punto de vista do cambio climático”.
  28.  
  29. Entre o 34: 30 e o 34:37 visualízase un momento do ensaio da coreografía do musical.
  30.  
  31. No intervalo 33:36 e 33:65 visualízase a intervención sobre a visión profesional da linguaxe publicitaria de Miguel Torres, conselleiro delegado de The Blend e o coloquio cos alumnos interesados en seguir estudos dese ámbito.
  32.  
  33. Entre o 36:55 e o 40:25 recóllense imaxes dos dous itinerarios aos que se dedicou a xornada do domingo 6 de setembro: a visita á Granxa de San Ildefonso e o itinerario sobre signos do cambio climático na alta montaña da Serra do Guadarrama.
  34.  
  35. O intervalo comprendido entre o 40:25 e o 44:50 recolle imaxes do seminario “Por que é tan difícil cambiar a forma de comportarse as persoas? O caso da conduta ambiental” impartida por Juan Ignacio Pozo, catedrático de Psicoloxía Básica da Universidade Autónoma de Madrid. Durante o tempo no que os docentes desenvolveron este seminario, os alumnos pecharon os seus proxectos e prepararon a súa presentación no teatro Paladio de Segovia.
  36.  
  37. Os minutos restantes, do 44:50 ao final dedícase ao festival fin de campus, no que se presentaron os catro audiovisuais e o musical que resultaron do traballo no tempo dedicado a proxectos.

Do evento final optouse unicamente por recoller imaxes do musical porque os vídeos elaborados polos alumnos quedaron publicados na súa totalidade de forma individualizada, como produtos audiovisuais obtidos no campus.

O vídeo elaborado por grupo 1, titulado Desde Climantika advertímosvos.

En este vídeo los alumnos comparan a adaptación ao clima e ás condicións ambientais dos seus lugares da orixe, e buscan advertir sobre o risco para ese equilibrio que pode supoñer o cambio climático mediante imaxes de diversos impactos catastróficos. Finalizan o vídeo realizando entre todos os compoñentes un mural colectivo, no cada alumno achegou as súas propostas de solucións.

O vídeo realizado polo grupo 2, titulado Climatekeando.

Neste vídeo construíuse como unha noticia do Telexornal sobre a percepción das respostas ao cambio climático e ao coidado do medio ambiente, contados por reporteiros desprazados a Segovia.

O vídeo realizado polo grupo 3 titulouse Teleclima.

Nel os alumnos recollen sucesos, nalgúns casos reais e outros contados con formulación auténtica, cunha relación con impactos que se poden relacionar co cambio climático ou ben con respostas para a súa mitigación. Os alumnos sitúanse como reporteiros situados nos seus países de orixe, e aparecen como resultado de cambios de canle por parte dos espectadores, debido a que non lles gusta o que contan.

Tamén se presentou un vídeo de homenaxe a Nadia de Polonia no seu 17 cumpleanos.


Este vídeo foi realizado, aplicando a técnica de Stop motion, polo equipo de monitores e polos alumnos do grupo de traballo desta estudante co motivo da celebración do 17 cumpleanos de Nadia.


Conferencia internacional en Segovia con participantes procedentes de seis sistemas educativos

 
Do 3 ao 7 de setembro de 2015 celebrouse en Segovia o campus xuvenil internacional CLMNTK15 do proxecto Climántica e o seu seminario docente no que participaron centros educativos de Galicia, de Castela León, de Canarias, de México, de Portugal, e de Polonia. O obxectivo destes dous eventos coordinados e relacionados consistiu en buscar formas de relacionar os proxectos educativos escolares para formar unha rede educativa capaz de innovar na dirección de buscar respostas educativas ao cambio climático.



Todas estas actividades, agás a presentación de proxectos, desenvolvéronse no Centro Nacional de Educación Ambiental (CENEAM) do 3 ao 7 de setembro. Tanto o campus coma o seminario docente orientáronse a conseguir responder con eficacia ao cambio climático. Para conseguilo considerouse que era necesario ter unha visión comparativa dos aqueles modelos de dominios climáticos claramente diferenciados como son os de México D. F., Segovia, Tenerife, Galicia interior e costeira, Portugal oceánico e interior e Polonia interior.

As actividades do campus xuvenil internacional desenvolvéronse en dúas modalidades de proxectos, nos que están implicados a totalidade dos alumnos participantes. Estes alumnos que participan fano como premio á excelencia dos seus produtos de sensibilización que presentaron ao campus xuvenil internacional CLMNTK no que participaron centros de alumnos de Europa e América. Os seus profesores implicados no seminario docente de investigación foron seleccionados pola calidade dos seus traballos.



Para desenvolver estas iniciativas formouse un consorcio formado polo equipo Climántica, o CENEAM, a unidade de Investigación sobre Cultura Científica do Centro de Investigacións Enerxéticas, MedioAambientales e Teconológicas (CIEMAT) e a AEPCT. Esta asociación fixo posible a celebración da cuarta edición dun encontro internacional que tivo a súa primeira experiencia en 2012 en Sada, continuou en Ribadeo en 2013 e en Vigo en 2014.

As organizacións do consorcio achegaron os seus expertos máis relacionados cos contidos implicados na iniciativa. Sumáronse ademais autoridades académicas de universidades como é o caso do Dr. Juan Ignacio Pozo, da Universidade Autónoma de Madrid. Este catedrático de máxima relevancia en España no ámbito da Psicoloxía Básica, dedicou a mañá do luns 7 de setembro á análise das sinerxías entre os proxectos escolares implicados no campus para desenvolver intercambios e conexións ao longo do curso 2015-2016.

O primeiro día, unha xornada de recepción, presentacións, inauguración e formulación metodolóxica A/V do campus



O acto de inauguración correu a cargo dos directores do CENEAM e do proxecto Climántica. O director do CENEAM, Javier Pantoja deu a benvida e puxo a disposición deste reto educativo fronte ao cambio climático a todo o persoal, medios materiais e tecnolóxicos. O director do proxecto Climántica destacou a relevancia que ten para o proxecto dispoñer da totalidade das instalacións educativas para os dous eventos, transmitindo o compromiso do equipo de 12 profesionais que mobilizou dende Galicia por aproveitar a oportunidade, agradecendo ao CENEAM este apoio. Tamén estendeu os agradecementos ás dúas institucións e fundacións implicadas e aos tres concellos implicados: Segovia, La Granja de San Ildefonso e Noia.

Tras a inauguración do Campus estudantes e docentes acudiron a dúas charlas sobre edición de vídeo e técnica stop motion, impartidas por David Vicente e Javier Santiago.

O obxectivo destas dúas charlas é ofrecer aos rapaces as primeiras ferramentas e consellos para empezar a deseñar os proxectos audiovisuais que elaborarán durante o Campus. "Antes de poñerse a gravar, hai que ter claro o guión, os recursos dos que podedes dispoñer e o plan de rodaxe", aconselloulles David Vicente.



O traballo do primeiro día centrouse na formación dos grupos de traballos para os proxectos e dos talleres nocturnos. O primeiro día finalizou cunha cea e un festival das nacionalidades, nas que os alumnos tiveron ocasión de mostrar aos demais a gastronomía, cultura e medio do seu lugar de orixe.

O segundo día, o arranque dos proxectos

No segundo día os alumnos do campus asistiron a un taller impartido polo xornalista xefe de produto do portal de divulgación científica Materia. Neste taller abordáronse as competencias clave para a iniciación ao periodismo científico. A esta actividade tamén asistiron os docentes.



A seguinte actividade do segundo día consistiu nunha charla demostración sobre a apicultura, as súas vantaxes ambientais e impactos. A continuación os alumnos entrevistaron cidadáns da cidade de Segovia para coñecer a súa percepción sobre o cambio climático e poder así obter datos para os seus proxectos audiovisuais.

Tanto a actividade de apicultura coma a das entrevistas de Segovia non tiveron un seguimento por parte dos docentes, porque durante este tempo asistiron ao simposio do seminario docente impartido polo grupo de investigación de Cultura Científica do CIEMAT.

Pola tarde os alumnos e docentes realizaron un itinerario urbano guiado por Alfonso Reguera, Concelleiro de Urbanismo, Economía e Facenda do Concello de Segovia, quen tamén estivo acompañado e apoiado nas súas explicacións polo Concelleiro de Medio, Jesús García Ramos. As súas explicacións centráronse principalmente en explicar a ocupación integral do territorio dende a Idade Media á actualidade.



Durante este itinerario analizáronse a forma en como se abordou a ocupación da cidade para facer fronte ás nevadas do inverno e á calor do verán: rúas estreitas, ventás pequenas, muros grosos, teitos inclinados e con tellas como os de Galicia pero só con capas en forma de canle para facilitar o deslizamento do xeo. Tamén destacaron a pouca frecuencia de nevadas fronte ao que acontecía hai cincuenta anos, cando os nenos esquiaban polas rúas da cidade.



De regreso ao CENEAM os profesores asistiron a unha charla coloquio relativa á dimensión transversal ambiental da historia impartida polo profesor do colexio Madrid de México D.F., Ernesto Rico e os alumnos iniciaron o traballo nos proxectos, que ocuparán o traballo colaborador dos próximos tres días. Durante este tempo os alumnos desenvolverán proxectos que conducirán a dous tipos de produtos de comunicación e sensibilización sobre o cambio climático: 4 vídeos e un musical.

Ao regresar a media tarde ao CENEAM, os alumnos analizaron as súas primeiras imaxes destinadas a desenvolver o proxecto e desenvolveron un turbillón de ideas para consensuar o argumento do vídeo inspirado e orientado polo lema "Observamos o ámbito urbano de Segovia e o ámbito natural da Serra do Guadarrama, comparámolos, sobre a base do clima e os seus cambios actuais, cos ámbitos urbanos e naturais de todos os países dos que procedemos os compoñentes do grupo de traballo, e coas conclusións da comparación, facemos propostas para responder ao cambio climático".

Cada equipo de proxectos orientados á edición de vídeos formouse o día anterior con 7 alumnos, con polo menos un alumno de cada país participante e daquelas comunidades autónomas con máis diferenzas nos seus dominios climáticos. Os grupos de traballo tamén foron diversos en canto a idade e a talentos en competencias de comunicación

Esta foi a primeira vez que o encontro se realizou nunha zona de interior peninsular, sen unha temática vinculada coa conservación oceánica, o que permitirá abordar novos enfoques e analizar as problemáticas ambientais da zona de Valsaín, La Granja, Segovia e a Serra de Guadarrama, unha zona xeográfica que pola súa latitude, presenta moitas evidencias de cambio climático. Estas observacións in situ comparáronas cos lugares de orixe dos participantes. Esa comparación abordouse con imaxes, polo que as memorias das cámaras foron os cadernos de traballo destes alumnos.

Ese mesmo día pola tarde noite abordouse tamén o outro produto, que foi o musical "Resposta musical de Gaia ao cambio climático". Este musical cuxa letra e música creouse antes de chegar ao campus, e a repartición de personaxes realizouse na seguinte quincena de xullo. Previo ao inicio do campus xa se dedicara a xornada do luns 31 de agosto a realizar un ensaio musical previo antes do inicio do campus, e implicou 5 galegos dos 10 músicos que formaron a banda. Este musical presentouse no acto de clausura do campus celebrado no Teatro Paladio de Segovia xunto cos vídeos realizados durante o proxecto.

Durante da noite do segundo día iniciáronse os talleres simultáneos, que se prolongarían durante o resto das noites. Os alumnos situáronse en 7 talleres, cada un relacionado con cada unha das competencias clave implicadas nos proxectos audiovisuais e do musical: 1) Edición de vídeo, 2) Comunicación, 3) Artes plásticas, 4) Fotografía, 5) Foro audiovisual, 6) Teatro-danza, 7) Música.

A segunda xornada finalizou coa actividade lúdica do concurso "Esta canción sóame", no que a banda do musical interpretou cancións que o público tiña que identificar. Formouse un xurado docente para elixir os catro alumnos con máis acertos.

O terceiro día, unha xornada para a reflexión sobre o cambio climático

Esta xornada dedicada á comunicación sobre o cambio climático iniciouse cunha charla coloquio do director da Área de Educación do CENEAM, Francisco Heras, que titulou "Percepción social do cambio climático e barreiras". Nesta charla abordou os datos científicos máis relevantes relativos ao cambio climático e as barreiras que existen para que a sociedade os asimile



A continuación realizaron dous talleres en paralelo, rotando todos os alumnos e docentes por cada un deses talleres. Un deses talleres, impartidos polo técnico da Área de Educación do CENEAM, Julio Rodríguez, consistiu en calcular a cantidade de CO2 que emite unha familia utilizando para iso unha calculadora de emisións. O outro foi impartido por Francisco Heras, e titulado "Coma se o cambio climático interesase" consistiu en analizar anuncios de TV e de medios escritos con mensaxes relacionadas co cambio climático, para concluír se os anuncios son ecolóxicos ou se en realidade o seu obxectivo era vender.



Durante a maior parte da mañá estivo presente a TV de Castela e León entrevistando representantes do proxecto Climántica, a alumnos de todos os países e recollendo información da conferencia coloquio e dos talleres co obxectivo de realizar unha reportaxe sobre o campus xuvenil internacional e o seu seminario docente de investigación acción. Este mesmo día tamén tivo repercusión na prensa local a través do diario El Adelantado que xa tiña cuberto os eventos o día anterior e o 26 de agosto.



Pola tarde continuouse afondando na temática de publicidade que se abriu pola mañá, neste caso coa intervención de , Conselleiro Miguel Ángel Torres delegado de The Blend, quen abordou estratexias publicitarias para a venda ou para a redución de emisións, comparando unha campaña recente que desenvolveu para reducir o consumo enerxético con outras cuxo obxectivo era aumentar vendas dun produto. Durante a súa intervención explicou diferentes enfoques da linguaxe publicitaria dende un punto de vista do estímulo do espírito crítico dos asistentes.



O cuarto día: itinerarios pola Serra de Guadarrama e a Granxa deSan Ildefonso

A mañá do 6 de setembro realizouse un itinerario didáctico pola Serra do Guadarrama guiada por Francisco Heras, Coordinador da Área de Educación-Cooperación do CENEAM

O percorrido iniciouse dende Porto de Coutos, seguindo a senda da fonte dos Paxaros, pola ladeira do val do regato do inferno. No primeiro tramo, á altura da fonte observouse o proceso de reforestación da antiga estación de esquí de Valcotos, que se pechou porque xa non hai neve como antes. Segundo os datos do Observatorio do Porto de Navacerrada, situado a 1880 metros de altitude e cun rexistros case continuos dende 1945, os días de xeada diminuíron nun 24%, os días de neve nun 25%, as precipitacións anuais en 18% e a temperatura media aumentou en1,7ºC.



A segunda parada realizouse no límite dos piñeirais, despois de atravesado este bosque natural durante un bo tramo de ascenso. Este límite de distribución vén marcado porque o Pinus sylvestris encóntrase a unha altitude de 1.800 metros. Por iso a partir desta altitude desaparecen os piñeiros e implántase a matogueira entre o que destaca o piorno.



A segunda parada realizouse á altura de 2.100 metros, na xistra da Fonte dos Paxaros. Aquí observouse os ecosistemas de alta montaña máis vulnerables ao cambio climático, porque este lugar estaba recoñecido como un dos lugares mellor dotados para a acumulación e persistencia da neve na Serra de Guadarrama, así como para a súa explotación. Neste momento esta acumulación está a experimentar un retroceso evidente, o que está a provocar un aumento das matogueiras densas (o piorno sobe de altitude na súa distribución) coa conseguinte diminución de xistras, pasteiros e matogueiras abertas. Tamén se observa o claro e evidente avance do piñeiro silvestre.



O itinerario de ascenso finalizou na corda Carpetana. Alí observouse a predominancia de pasteiros de alta montaña, pero tamén se visualizou o ascenso do piorno e mesmo dalgúns exemplares de Pinus sylvestris ata estas altitudes, o que representa unha clara evidencia do quentamento global. Aproveitouse para analizar e fotografar a paisaxe que se divisa, tanto a nivel de observación de Peñalara no conxunto da Serra deGuadarrama que se divisa, como a visualización da meseta.



Unha vez finalizado o descenso ao Porto de Coutos, os alumnos tomaron os seus pícnics para repoñer enerxías do esforzo que supuxo, en especial para os que viven a nivel do mar, realizar un ascenso a unha altitude de 2.200 metros.



Xa de regreso a Valsaín, realizouse unha parada na Granxa de San Ildefonso onde os alumnos se dividiron en pequenos grupos acompañados cada un de profesores ou monitores, para realizar un itinerario polos xardíns do Pazo e para visitar a cidade.



O quinto día, unha xornada de presentación do musical e dos proxectos A/V

O quinto día dedicouse aos ensaios finais e presentación do musical e dos vídeos producidos nos proxectos do campus. Isto tivo lugar no teatro da Asociación Paladio Arte, unha asociación sen ánimo de lucro que traballa pola integración social e laboral de persoas en exclusión social, principalmente con persoas con minusvalidez física, psíquica e sensorial a través dun medio tan eficaz como o teatro.



O acto comezou coa representación do musical "Resposta musical de Gaia fronte ao cambio climático". Trátase de musical sinxelo que intenta transmitir unha serie de valores e mensaxes sobre o medio nunha clave claramente de humor. Toma como fío condutor unha historia que coñecen ben os mozos, as historias de super heroes. As mensaxes que se lanzan son varios, entre os que destacan:

  • O progreso e a ambición humana como desencadeante da maioría das accións que levaron ao planeta á situación de abandono e precariedade na que se encontra hoxe en día. Está presente sobre todo no personaxe de Lama McMugres e en todas aquelas imaxes que se proxectan na primeira metade do musical.
  • Os problemas dos sistemas terrestres e os seus mecanismos de autolimpeza para soportar os continuos ataques que sofren día a día e a súa debilidade cada vez máis patente. Está presente no personaxe de Gaia (o espírito gardián do planeta, aquela que vela polo seu benestar e o seu correcto funcionamento), representación do planeta e a súa dor.
  • A necesidade dunha resposta baseada no desenvolvemento sostible ante os problemas ambientais e o conflito medio-progreso. Presente no personaxe de Flora Faunez e varios dos diálogos que teñen lugar na súa presenza.
  • O cambio que debe dar a sociedade ante a súa actuación para co medio, dende un enfoque egoísta e de despreocupación cara a outro de sensibilización e conciencia ambiental. Esta mensaxe está nos personaxes de Enigma e Brea e a súa conversión do bando de Lama McMugres ao de Gaia e os seus elementos.
  • Non é necesario ser un super heroe ou ter super poderes para cambiar as cousas. Que realmente calquera persoa da pé cun mínimo de educación ambiental e ganas de axudar pode coidar o medio mediante un número de pequenas cousas e cambios de actitude.
Os personaxes superheroes (Gaia, Terra, Aqua, Aero, Piro e Flora Faunez) e os antagonistas (Lama Mc Mugres, Brea e Enigma) son intepretados polos alumnos participantes no campus que se mostrou con vocación e formación teatral. As súas cancións e bailes estarán conducidos pola música que interpreta unha banda musical formada polos mozos premiados que completaron estudos de conservatorio ou están a punto de facelo.

Os docentes dos alumnos reflexionaron sobre as novas formas de ensinar e de aprender que demanda o reto do cambio climático

Os docentes participaron en todas as actividades do primeiro, do terceiro e do cuarto día, pero parte das actividades da mañá do segundo día e parte das do quinto día desenvolvéronse separadas dos escenarios de observación sistemática dos alumnos, para poder realizar unha análise detallada das metodoloxías docentes.

O segundo día ás 10:30, no momento que os alumnos pasaron á actividade sobre a apicultura e o cambio climático, os profesores fóronse a unha aula seminario para asistir a un simposio organizado polo equipo de Cultura Científica do CIEMAT, coordinado polo doutor en bioloxía Emilio Muñoz, responsable do grupo, quen tamén foi director xeral de Ciencia e director do CSIC. Este científico abordou a temática Potencialidades da I+D+i para o estímulo do espírito emprendedor no ámbito científico fronte ao cambio climático.



A primeira investigadora deste equipo en intervir foi a psicóloga social Ana Muñoz, coa temática titulada "Análise dos datos de enquisas de opinión na busca de relacións entre a cultura científica e a conciencia ambiental".

 
A continuación interveu a doutora en ciencias da información, Emilia Lopera coa temática titulada "O discurso xornalístico do cambio climático" na prensa española: claves da cobertura informativa"



A seguinte intervención foi a da doutora en Economía María Cornejo, quen disertou sobre a Economía sostible e as súas relacións coas innovacións ecolóxicas.



Na tarde do segundo día os docentes tiveron outra actividade exclusiva do seminario docente, que impartiu Ernesto Rico, profesor de Historia do Colexio Madrid, que impartiu a charla "Relación dos maias e os teotihuacanos co medio e procesos de colapsos ambientais en Mesoamérica antiga". Nesa charla abordou as crises dos teotihuacanos e maias pola sobre explotación de madeira e de auga, sobre todo en épocas de super poboación e de seca. Os docentes analizaron e valoraron o potencial transversal desta análise histórica.



A última actividade exclusiva do seminario docente desenvolveuse o último día pola mañá, mentres os alumnos ensaiaban a presentación dos produtos obtidos nos proxectos que desenvolveron. Tratouse dunha charla - coloquio e foi impartido por Juan Ignacio Pozo, catedrático de Psicoloxía Básica da Universidade Autónoma de Madrid. Durante esta intervención que titulo "Por que é tan difícil cambiar as formas de comportarse comparéceas? O caso da conduta ambiental".



Durante a súa intervención abriu un coloquio intenso con todos os docentes para consensuar novas formas de aprender e ensinar para responder ao cambio climático, que partiu do postulado de que no ensino - aprendizaxe para obter respostas ao cambio climático non abonda conseguir que as persoas adquiran coñecementos, senón que cambien de comportamentos. A isto hai que sumarlle as dificultades de que se trate dun cambio global, deslocalizado e des contextualizado.

Entre as conclusións para mellorar a eficacia das respostas educativas que se obtiveron neste seminario docente de investigación - acción destacan:
  1. Hai que poñer máis atención nas ensinanzas das ciencias ás características do coñecemento científico,
  2. Débese ter presente que, aínda que o ensino do efecto invernadoiro é clave, trátase dun contido didáctico complexo,
  3. Incorporar máis espírito crítico e debate social ao ensino do cambio climático,
  4. Aproveitar a oportunidade que ofrece o 5º informe do IPCC ao hibridar as ciencias experimentais coas ciencias sociais, utilizando transferindo este principio metodolóxico ao ensino das ciencias,
  5. Reinventar o sentido da interdisciplinar ampliando a súa acepción clásica de atravesar disciplinas, para estendelo ao proceso de atravesar paredes dos centros educativos cara á sociedade, de superar fronteiras e as barreiras entre o local e o global,
  6. Urxe cambiar as metodoloxías, porque os profesores teñen difícil producir cambios no sistema educativo, pero se teñen nas súas mans incorporar cambios inmediatos de metodoloxías,
  7. Ter presente que o sistema socio- político - económico busca de forma implícita que os alumnos se crean o que din os docentes, sen que se formulen a posibilidade de argumentar sobre o que os docentes lle transmiten nas clases, polo que estas novas formas de aprender e ensinar que esixe o cambio climático debe ter presente superar este tipo de inercias,
  8. Débese fuxir do fatalismo e do catastrofismo.
  9. Debemos problematizar as situacións cotiás tendo en conta que só nos facemos preguntas cando fracasamos
  10. É necesario inquietar e romper as inercias
  11. Deben conseguirse cambios de conduta coa aprendizaxe que sexan duradeiros e transferibles
  12. É necesario dar un saber facer
  13. Son necesarias destrezas para adaptarse a un mundo cambiantes
  14. Deben priorizarse as aprendizaxes experienciales
  15. Débese aplicar o principio de disonancia cognitiva para que as persoas encontren as súas contradicións entre o que fan e o que din
  16. Hai que apoiarse na diversidade, a creación en equipo e nas emocións.
Con estas 16 conclusións obtidas do debate do conxunto dos docentes implicados no campus, quedou reforzada a aposta polo reto musical do campus, porque o coñecemento da música permite expresar emocións e nun musical conflúen as maioría das competencias artísticas.



Tamén se valorou a liña de desenvolver os proxectos audiovisuais que permitan integrar de forma comparativa imaxes de ámbitos climáticos claramente diferentes. Coas conclusións da análise comparativa destas imaxes, e toda a información achegada polas conferencias, seminarios, talleres, itinerarios didácticos e entrevistas, nos cinco días do Campus, lográronse desenvolver proxecto audiovisuais que reflictan estes problemas ambientais, concienciando sobre a necesidade de palialos e ofreza solucións ao cambio climático.



A metodoloxía de intenso traballo en equipos diversos en canto a dominios climáticos climáticos e procedencias culturais ben diferenciadas, en canto a idade e en canto a competencias clave nas que destacaron os alumnos, tendo que facer fronte a retos creativos, considerouse que era unha liña segura para avanzar. Nese sentido visualizáronse interesantes posibilidades de intercambios virtuais e presenciais. Para avanzar no fortalecemento desta rede docente no reto de responder ao cambio climático, considerouse interesante ampliar a duración deste formato de campus xuvenil internacional e o seu seminario docente de investigación - acción

En conclusión, unha nova edición dos Campus Xuvenís Internacionais de Climántica co que se seguirá afondando no cambio climático, os seus efectos, a súa abordaxe dende o sistema educativo e as posibilidades da Educación Ambiental escolar para sensibilizar a poboación na dirección da busca de vías de mitigación. Pero nesta edición conseguiuse ademais aumentar a súa dimensión, utilidade e internacionalidade asociándose con organismos referentes en España como é o Centro Nacional de Educación Ambiental (CENEAM). Tamén se conseguiu avanzar de forma significativa ao conseguir coordinar e integrar a formación docente - discente mediante procesos de investigación - acción destinados a buscar novas respostas educativas ao cambio climático. Estes avances, xunto coa contextualización nun dos lugares nos que se fixo máis evidente o cambio climático, motivou o equipo Climántica a desprazar a Segovia un conxunto de 12 membros do equipo formado por monitores, educadores e técnicos de imaxe e son.




Alumnos e docentes están a preparar en 5 países o campus xuvenil internacional CLMNTK15

 


Os alumnos seleccionados para participar no campus xuvenil internacional CLIMNTK15 pola calidade dos seus traballos presentados ao congreso virtual internacional xa están a ultimar de preparar nos seus países a fase previa do campus, para incorporarse o día 3 ao Centro Nacional de Educación Ambiental (CENEAM). Do 3 ao 7 de setembro o proxecto Climántica desenvolverá no CENEAM, situado en Valsaín, o Campus Xuvenil Internacional CLMNTK15, e o seu seminario docente de investigación - acción para indagar sobre as novas formas de aprender e ensinar que demandan as respostas educativas fronte ao cambio climático.

Unha desas xornadas intensas de preparación viviuse no Coliseo Noela de Galicia o luns 31 de xullo. Alí os 5 alumnos galegos que formarán parte da banda musical xuvenil do musical titulado "Resposta Musical de Gaia fronte ao Cambio Climático" reuníronse para desenvolver unha intensa xornada de traballo dende as 11 ata as 20 horas. Alí estiveron a facer arranxos previos e primeiros ensaios, que completarán cando se encontran cos outros 5 membros da banda procedentes doutros países e comunidades autónomas.

A dirección dos arranxos musicais correu a cargo do responsable musical do proxecto Climántica, o profesor da Escola de Altos Estudos Musicais da Coruña, José Rodríguez García. O profesor J.R. García desenvolveu a dirección en tres momentos diferentes. En primeiro lugar dedicouse a dirixir os arranxos e os ensaios de todas as cancións do musical. Logo traballaron cancións para a actividade lúdica nocturna "Esta Canción Sóame", na que a banda tocará cancións que os asistentes ao campus identificarán. Por último finalizou coas cancións que a banda interpretará para a cidadanía dentro do programa de festas de Valsaín. Entre estas está a do ensaio de Alba Vázquez e Álvaro Castro que se inclúe neste vídeo gravado durante esta xornada preparatoria.


Este campus supón a cuarta edición internacional, pero a primeira que se celebra no CENEAM, e o fai coa vocación de ter continuidade, nese centro de referencia para a Educación Ambiental española, todos os meses de setembro. Outra novidade é que nesta cuarta edición internacional se lle adapta ao campus xuvenil internacional un seminario docente, cuxa finalidade é desenvolver, a partir da observación e análise do campus, procesos de investigación acción para buscar e diseminar novas formas de ensinar e aprender para responder ao cambio climático dende o ámbito da Educación.

Este seminario conta co recoñecemento de 50 horas de formación permanente por parte do Ministerio de Educación, tramitada a través do convenio coa AEPECT para a formación do profesorado. No seu desenvolvemento participarán os científicos e técnicos máis relevantes en relación á temática da Área de Educación do CENEAM, do equipo Climántica, da Unidade de Cultura Científica do CIEMAT e da AEPECT, que son as organizacións que se sumaron para facer posible este reto. Pero tamén se sumaron autoridades académicas de universidades como é o caso do Dr. Juan Ignacio Pozo, catedrático de Psicoloxía Básica da Universidade Autónoma de Madrid, que dedicará a mañá do luns 7 de setembro á análise das sinerxías entre os proxectos escolares implicados no campus para desenvolver intercambios e conexións ao longo do curso 2015-2016.

Como nas tres edicións anteriores, os alumnos participantes son os gañadores dun Congreso Xuvenil virtual internacional que se puxo en marcha no mes de maio e no que estudantes de Primaria e Secundaria de todo o mundo presentaron traballos de sensibilización ambiental en varios formatos. Os profesores que se incorporan ao seminario docente son os que orientaron aos alumnos premiados.

O grupo que se reunirá no CENEAM o 3 de setembro, e que traballará conxuntamente durante 5 días, estará formado por 40 alumnos e 20 profesores de diferentes comunidades autónomas de España, e tamén de Portugal, Polonia, México e Arxentina.

Durante os cinco días de traballo colaborador, os alumnos desenvolverán proxectos que conducirán a dous tipos de produtos de comunicación e sensibilización sobre o cambio climático: 4 vídeos e un musical.

Os traballos previos do musical desenvólvense a través da rede entre todos os implicados neste proxecto. Os actores están a desenvolver os seus disfraces, estudando os guións e facendo achegas de mellora. Os músicos están a compartir partituras para arranxarse e ensaian a nivel individual, de tal forma que este encontro do Coliseo Noela é o único, aproveitando que Galicia achega a metade dos músicos á banda.

Os alumnos implicados nos proxectos audiovisuais están a buscar imaxes sobre todos os factores e elementos vinculados coa sostibilidade e o cambio climático. Estas imaxes do seu ámbito que están a capturar antes de saír dos seus lugares de orixe van destinadas a usar nos proxectos audiovisuais que se desenvolverán no campus.

Proxectos audiovisuais que se desenvolverán no campus

O argumento dos vídeos estará inspirado e orientado polo lema "Observamos o ámbito urbano de Segovia e o ámbito natural da Serra do Guadarrama, comparámolos, sobre a base do clima e os seus cambios actuais, cos ámbitos urbanos e naturais de todos os países dos que procedemos os compoñentes do grupo de traballo, e coas conclusións da comparación, facemos propostas para responder ao cambio climático".

Cada equipo de proxectos orientados á edición de vídeos estará formado por alumnos de todos os países e daquelas comunidades autónomas con máis diferenzas nos seus dominios climáticos. Os grupos de traballo tamén serán diversos en canto a idade e a talentos en competencias de comunicación

Esta será a primeira vez que o encontro se realice nunha zona de interior, sen unha temática vinculada coa conservación oceánica, o que permitirá abordar novos enfoques e analizar as problemáticas ambientais da zona de Valsaín, La Granja, Segovia e a Serra de Guadarrama, comparándoas cos lugares de orixe dos participantes. Esa comparación farase sobre a base de imaxes, polo que as memorias das cámaras serán os cadernos de traballo destes alumnos.

Coas conclusións da análise comparativa e toda a información achegada polas conferencias, seminarios, talleres, itinerarios didácticos e entrevistas, nos cinco días do Campus, desenvolverán o proxecto audiovisual que reflicta estes problemas ambientais, conciencie sobre a necesidade de palialos e ofreza solucións ao cambio climático. Para iso, os estudantes asistirán a charlas de expertos, visitarán varios lugares de interese da zona e traballarán en equipos coordinados por profesores e monitores que os asesorarán e guiarán en todo momento.

O proxecto do musical que se desenvolverá no campus

O outro produto será o musical "Resposta musical de Gaia ao cambio climático". Trátase de musical sinxelo que intenta transmitir unha serie de valores e mensaxes sobre o medio nunha clave claramente de humor.

Para a presentación do musical á sociedade de Segovia, contarase coa colaboración da Asociación Paladio Arte, para representar a obra. Paladio Arte é unha asociación sen ánimo de lucro que traballa pola integración social e laboral de persoas en exclusión social, principalmente con persoas con discapacidade física, psíquica e sensorial a través dun medio tan eficaz para a integración como é o teatro.

O musical toma como fío condutor unha historia que coñecen ben os mozos, as historias de super heroes. As mensaxes que se lanzan son varios, entre os que destacan:

  • O progreso e a ambición humana como desencadeante da maioría das accións que levaron ao planeta á situación de abandono e precariedade na que se encontra hoxe en día. Está presente sobre todo no personaxe de Lama McMugres e en todas aquelas imaxes que se proxectan na primeira metade do musical.
  • Os problemas dos sistemas terrestres e os seus mecanismos de auto limpeza para soportar os continuos ataques que sofren día a día e a súa debilidade cada vez máis patente. Está presente no personaxe de Gaia (o espírito gardián do planeta, aquela que vela polo seu benestar e o seu correcto funcionamento), representación do planeta e a súa dor.
  • A necesidade dunha resposta baseada no desenvolvemento sostible ante os problemas ambientais e o conflito medio-progreso. Presente no personaxe de Flora Faunez e varios dos diálogos que teñen lugar na súa presenza.
  • O cambio que debe dar a sociedade ante a súa actuación para co medio, dende un enfoque egoísta e de despreocupación cara a outro de sensibilización e conciencia ambiental. Esta mensaxe está nos personaxes de Enigma e Brea e a súa conversión do bando de Lama McMugres ao de Gaia e os seus elementos.
  • Non é necesario ser un súper heroe ou ter súper poderes para cambiar as cousas. Que realmente calquera persoa da pé cun mínimo de educación ambiental e ganas de axudar pode coidar o medio mediante un número de pequenas cousas e cambios de actitude.
Os personaxes súper heroes (Gaia, Terra, Aqua, Aero, Piro e Flora Faunez) e os antagonistas (Lama Mc Mugres, Brea e Enigma) son interpretados polos alumnos dos cinco países participantes no campus que se mostraron con vocación e formación teatral. As súas cancións e bailes estarán conducidos pola música que interpreta unha banda musical formada polos mozos premiados que completaron estudos de conservatorio ou están a punto de facelo.

Na liña de apertura á sociedade que defende o proxecto Climántica para facer chegar a ela o potencial de sensibilización da Educación Ambiental escolar, representarase o musical en dúas sesións dirixidas cada unha a unha poboación. A primeira sesión será en Valsaín, o domingo 6 de setembro pola noite, coincidindo coas festas patronais de Valsaín. A segunda sesión será a que se represente en Segovia o día 7 de setembro ás 13 horas, no teatro da Asociación Paladio Arte, que é unha asociación sen ánimo de lucro que traballa pola integración social e laboral de persoas en exclusión social, principalmente con persoas con discapacidade física, psíquica e sensorial a través dun medio tan eficaz como o teatro.


Posta en marcha do blog do campus CLMNTK e as súas redes sociais

 


Acábase de poñer en marcha o blog CLMNTK que terá como primeiros editores o grupo de alumnos que formarán parte do taller de Comunicación do campus CLMNTK15, que se celebrará, xunto co seu seminario docente de investigación - acción, no Centro Nacional de Educación Ambiental (CENEAM).

Este grupo de traballo formouse cos interesados no taller de comunicación, garantindo a participación de representantes de diferentes comunidades autónomas, así como dos países Portugal, Polonia, México e Arxentina. Tamén se buscou que no grupo de traballo participen representantes de todos os proxectos implicados no campus xuvenil internacional. Desta forma cada día comunicaranse os avances de todos os proxectos do campus e farase chegar as novidades a todas as comunidades autónomas e países con centros implicados no campus.

O blog CLMNTK vai asociado a diferentes redes sociais porque, unha vez finalizado o campus, preténdese que os editores sigan manténdoo actualizado dende os seus países, comunicando as novidades dos proxectos escolares que poñan en marcha os seus profesores que participan no seminario docente de investigación - acción sobre o campus.


Climántica na conferencia internacional de Oeiras

 
Xa está publicado en Climántica TV o vídeo da conferencia xuvenil internacional de Oeiras na que Climántica colaborou e enviou unha delegación de 12 alumnos. O vídeo recolle momentos lúdicos e de convivencia dos alumnos dos 25 países, e recolle tamén a presentación do proxecto da delegación de Climántica.

Climántica envíou unha delegación de alumnos e profesores de Secundaria ao XXIX CEI 2015

 


Unha delegación de Climántica participou a pasada semana en XXIX Conferencia Caretakers of the Enviroment International (CEI2015), que se celebrou en Oeiras (Portugal) coa participación de profesores e estudantes de secundaria de 25 países.

Esta conferencia, auspiciada por un network de escolas de secundaria moi activas en educación ambiental, celébrase anualmente en distintas partes do mundo co obxectivo de compartir experiencias internacionais e articular actividades interdisciplinares sobre medio na que participan tanto profesores coma alumnos.

Nesta ocasión, o lugar elixido foi Portugal e a entidade encargada da organización foi a Asociación Portuguesa de Educación Ambiental (ASPEA), que elixiu como temática os océanos, a súa conservación e o seu futuro.

A única participación española na Conferenca foi a delegación enviada por Climántica con doce alumnos e dúas profesoras do IES San Alberto e do IES Virxe do Mar de Noia. Do 28 de xuño ao 4 de xullo puideron participar no intenso programa de actividades da conferencia, que incluía workshops, traballos de campo ou visitas a espazos naturais e centros de interese ambiental.



Igualmente, os alumnos galegos presentaron ante o resto das delegacións do CEI2015 un proxecto de investigación sobre a ría de Noia que está recompilado na web riadenoia.weebly.com. Divididos en dous equipos, realizaron un intenso traballo sobre os sistemas natural e antrópico da ría, analizando a xeomorfoloxía, as dinámicas, os ecosistemas, os recursos ou o impacto ambiental, entre outras cousas.

En Youtube pode verse tamén o vídeo Water, life cycle que presentaron ao concurso de vídeos da conferencia e que advirte sobre como o lixo que tiramos ao mar pode rematar nos alimentos que comemos.

A Conferencia foi tamén para alumnos e profesores unha importante experiencia para o intercambio de lazos de confianza, amizade e cooperación entre persoas de distintos países, así como unha excelente oportunidade para practicar idiomas.

Durante os cinco días que durou o Encontro, os rapaces tiveron que utilizar o inglés, idioma oficial da Conferencia, para todos os traballos e presentacións. Ademais interactuar con estudantes de Taiwan, China, Turquía, Dinamarca, Grecia, EUA, Mexico, Indonesia, Hungría ou Rusia, entre outros.


Efectos do cambio climático sobre o marisqueo

 
Está publicado en Climántica TV o vídeo da exposición da catedrática de zooloxía da Universidade de Vigo e responsable de Captación de talento do Campus do Mar, Elsa Vázquez. Esta intervención titulada Efectos do cambio climático sobre o marisqueo formou parte do simposio científico Respostas Cientificas del Campus do Mar, no marco da celebración por parte do proxecto Climántica del Día Mundial do Medio 2015, que tivo lugar no Museo do Mar de Noia, dedicado ás Respostas da Ciencia e a Educación ao Cambio Climático.

A Dra. Vázquez situou os impactos do cambio climático sobre o plancto a nivel global para trasladar a continuación a súa disertación no contexto do Atlántico Oeste, en concreto ás rías galegas, para abordar a temática que defendeu neste simposio. Unha vez localizada no ámbito do marisqueo nas rías, referiuse aos efectos que xa se están a evidenciar no marisqueo como consecuencia das previsións para o ámbito das rías. Neste sentido referiuse ao aumento das ondas de calor, tanto en intensidade coma en duración, mesmo en épocas non estivais. Tamén se referiu ao aumento de precipitacións que se desenvolven en poucos días e con moita intensidade, para dar logo paso a períodos de seca.

Sobre a base deste aumento de ondas de calor e de baixadas de salinidade como consecuencia das precipitacións, xustificou unha parte importante dos problemas de crecemento e de reprodución. Neste sentido sinalou que os recursos do marisqueo son sedentarios, e non poden moverse como o fan os peixes, o que leva a que os efectos do cambio climático determinen mortalidades masivas.

Comparou a recuperación masiva de ameixas e de berberechos despois de mortalidades por riadas, mostrando coa comparación de gráficas de produción que a recuperación despois das riadas do é máis favorable para a poboación de berberechos que para a das ameixas.

Referiuse a que a pesar desta boa taxa de recuperación do berberecho, este recurso marisqueiro se encontra en niveis baixos de produción dende o 2011 nas rías baixas. Eses niveis baixos xustificounos pola aparición do protozoo Martelia cochillia que invade todas as células do tubo dixestivo, bloqueando a nutrición da especie. No contexto concreto no que se desenvolveu a charla, referiuse a que esta especie afortunadamente non entrou na Ría de Noia - Muros, posiblemente pola baixa temperatura das augas, algo que pode cambiar no marco das previsións de impactos do cambio climático na rexión.

Para a súa exposición apoiouse en datos das súas investigacións aos que se referiu durante a charla, fundamentando a metodoloxía, os instrumentos de recollida de datos e os resultados. Así, mediante unha interesante exposición, logrou evidenciar dunha forma moi intuitiva e clara a relevancia que xa está a ter o cambio climático sobre o marisqueo. Tamén fundamentou escenarios futuros preocupantes que poden levar á desaparición ou diminución preocupante de recursos marisqueiros con importantes impactos económicos e ecolóxicos.


México e Galicia ocupan os tres primeiros postos do concurso CLMNTK15

 


Con data 16 de xuño de 2015 fíxose público o resultado da fase do concurso do congreso xuvenil internacional CLMNTK15 ordenando na plataforma do congreso virtual os traballos por orde de puntuación.

Esta puntuación componse de dúas cualificacións. Unha delas procede das votacións dos traballos por parte dos usuarios da plataforma. A esta puntuación correspondeulle un máximo de 1000 puntos da cantidade máxima dos 4.000 puntos que pode recibir un traballo.

A outra fracción, ata un máximo de 3.000 puntos, correspóndese coas valoracións do xurado. Este estivo formado por:
- Mar Fuentes. Xefa do Departamento de Orientación do IES Terra de Xallas de Santa Comba
- Ana López. Xornalista especializada en Educación
- Erica Pérez. Coordinadora da Área Científico - Divulgativa de la Agencia Insular de Energía de Tenerife
- Ana Pons. Directora do Centro Valenciano de Educación Ambiental
- Carmen Villavicencio. Directora do programa La Ciencia en tu Escuela da Academia Mexicana de Ciencias
- José Manuel Gutierrez. Técnico de Educación Ambiental do CEIDA do Goberno Vasco e coordinador para España da CONFINT

Os premios outorgáronse por centros educativos participantes. O alumno gañador en cada centro premiado participará no Campus xuvenil internacional CLMNTK de Respostas Educativas ao Cambio Climático que se celebrará no Centro Nacional de Educación Ambiental (CENEAM). O centro premiado seleccionará un segundo participante no campus entre os participantes no congreso, e farao sobre a base de criterios de solidariedade, empatía, capacidade de traballo en equipo e creatividade. Cada centro premiado recibe tamén unha praza no seminario docente de investigación - acción sobre o campus, recoñecido con 50 horas polo Ministerio de Educación. Esta praza correspóndelle ao profesor orientador.



Con este sistema de ponderación de 75% valoración do xurado e 25% votos dos usuarios da plataforma quedou como primeiro clasificado o traballo El Iceberg Futurista do alumno Carlos Francisco Sánchez Ramos do Colexio Madrid de México D. F. Este traballou resultou ser o oitavo mellor valorado polo xurado con 2.300 puntos e foi o segundo máis valorado polos usuarios da plataforma, recibindo votos de 775 usuarios. Neste debuxo a lapis, Carlos plasmou un iceberg reflectindo con moito impacto visual as consecuencias do cambio climático sobre o desxeo, pero tamén infinidade de detalles de impactos antrópicos debuxados sobre o relevo do iceberg. Na descrición fixo constar que o que reflectiu a nosa visión moi superficial e minimizada dun problema global de inmensas dimensións como é o cambio climático, algo que tamén quixo comunicar a través dun iceberg. Este símil fundaméntoo sobre a base de que estas estruturas son moito máis grandes na parte non visible que na visible que quedou plasmada no debuxo.



O traballo clasificado en segundo lugar ten por autor ao galego, tamén de 12 anos, José del Río López, estudante do IES Poeta Añón de Outes (A Coruña). Este traballo titulado A auga, fonte de vida foi o máis valorado polo xurado con 2.900 puntos sobre os 3.000 que outorgaban os seis profesionais que formaron o xurado CLMNTK 13. Trátase dun vídeo a xeito de reportaxe audivisual que plasma o avance da contaminación da auga dende o seu nacemento ata a súa desembocadura en mares contaminados. Na súa edición combinou fotos e imaxes propias do seu ámbito con entrevistas a familiares que traballan en diferentes ámbitos relacionados coa problemática actual da contaminación neses ámbitos oceánicos vinculados á desembocadura de ríos: o seu avó mariscador, o seu tío mariñeiro de pesca de baixura, o seu padriño patrón xefe de máquinas dun barco de marisqueo mediante a técnica das nasas e a súa madriña, traballadora dunha piscifactoría. Con estas entrevistas buscou extraer a memoria sobre os cambios na contaminación do mar en distintas xeracións. Isto evidénciase moi ben comparando a visión que tiña o seu avó sobre a contaminación que a asociaba a algo natural como cunchas e algas, coa que teñen agora os seus descendentes, cuxo traballo tamén se vincula coa desembocadura do mesmo río no mar.



O traballo clasificado en terceiro lugar ten por autora a unha alumna galega de 13 anos, Martina Fuentes Morono, estudante do CPI dous Dices de Rois (A Coruña). Este traballo titulado Telexornal Medioambiente foi o segundo traballo máis valorado polo xurado, con 2.700 puntos. Trátase dun informativo realizado coa técnica Stop Motión no que xerou un personaxe da súa idade que é entrevistada nun informativo co formato do Telexornal de la Televisión de Galicia. Nese traballo, a protagonista Ona, entrevistada na praia, compara a praia natural de Rodas no Parque Nacional Illas Atlánticas coa praia viguesa de Samil, moi antropizada e vinculado ao recheo do paseo marítimo. Cun discurso bastante técnico, Ona hai unha comparativa moi rigorosa dos parámetros de ambas as dúas praias, fundamentando as diferenzas, sempre moi desfavorables para Samil, sobre a base do impacto humano. Con este traballo Martina logra concienciar as persoas sobre os problemas relacionados co medio e a necesidade do seu coidado e conservación.


Acto inaugural do Día Mundial do Medio Ambiente

 
Está publicado en Climántica TV o vídeo do acto de presentación do Día Mundial do Medio Ambiente. Tratouse dun acto no que se enmarcou a xornada e no que os dous delegados que representaron a Galicia na Conferencia Europea Let´s take care of the planet leeron a carta das responsabilidades ás autoridades locais, académicas, e aos representantes das organización sociais vinculadas ao acto académico que se desenvolveu no Museo do Mar de Noia. Dese xeito cumpriuse o compromiso acollido polo proxecto Climántica coa participación nesa conferencia europea de facer retornar os compromisos acadados polos mozos europeos.

Para facer esta lectura e entrega da carta de responsabilidades, elixiuse o Día Mundial do Medio Ambiente para poñer de relevo a complexidade do reto abordado por miles de xóvenes da maioría dos países europeos, dos que o proxecto Climántica implicou a 49 que participaron cos seus proxectos no proceso de selección dos dous delegados galegos.


Vídeo das actividades na conferencia europea “Let´s Take Care of the Planet”

 
Xa está publicado en Climántica TV o vídeo das actividades da Conferencia Xuvenil Europea Let´s Take Care of the Planet na que o proxecto Climántica estivo representada polos delegados Paula Insua e Pablo Romeu.

Respostas científicas e educativas fronte ao cambio climático no Día Mundial do Medio Ambiente

 

Dous científicos da Universidade de Vigo e catorce alumnos dos dous institutos de Noia están a preparar unha xornada para comunicar á sociedade, dende o marco de Climántica, respostas claras, firmes e comprometidas fronte ao cambio climático con motivo da celebración do Día Mundial do Medio Ambiente.

Os dous institutos de Noia, IES Virxe do Mar e IES Campo de San Alberto,  uníronse no marco do proxecto Climántica para celebrar o Día Mundial do Medio Ambiente recapitulando e transferindo á sociedade o coñecemento científico, vivencial e emocional que acadaron na súa participación en iniciativas internacionais durante o curso 2014-2015.

Estas experiencias internacionais consistiron no proceso da participación na conferencia xuvenil europea Let´s take care of the planet celebrada no Comité das Rexións de Bruxelas do 19 ao 23 de maio e na próxima participación na conferencia e na conferencia internacional sobre a sostibilidade dos océanos, que se celebrará en Lisboa do 28 de xuño ao 4 de xullo.  Neste reto contaron coa promoción do Concello de Noia, coa acollida e apoio para a celebración do evento por parte do Museo do Mar e co coñecemento do campus de excelencia internacional Campus do Mar.

O acto académico de celebración empezará ás 10:15 coa presentación ás autoridades locais e aos medios de comunicación da carta dos compromisos redactada durante a Conferencia de Bruxelas polos delegados das rexións dos 14 países europeos representados, entre os que participaron os alumnos noieses Paula Insua e Pablo Romeu como delegados galegos. Deste xeito, estes dous delegados na Conferencia xuvenil europea, cumprirán co compromiso que acadaron en Bruxelas de facer unha presentación pública da carta de compromisos compartidos que redactaron en Bruxelas entre os días 20 e 22 de maio, diante dos medios de comunicación e autoridades.

Para chegar á elaboración deste documento recibiron formación e de mantiveron coloquios con autoridades e expertos da Unión Europea. Tamén participaron en diversos obradoiros e actividades científicas e de comunicación relativas ao cambio climático. As conclusións destes debates internacionais reflectíronse, ademais de en esta carta que se presentará en Noia,  en diferentes produtos de comunicación, entre os que destacaron póster e vídeos.

A continuación da lectura e explicación da carta, e do seu compromiso cos acordos plasmados nela, procederase a un simposio científico relativo ás respostas científicas ao cambio climático que será impartido por dous profesores da Universidade de Vigo. Os dous participarán dende a súa adscrición científica e docente coa universidade que lidera o Campus do Mar, o consorcio galego – portugués recoñecido polo Ministerio de Educación como de excelencia internacional sobre a investigación oceánica. Deste xeito o Campus do Mar apoia co seu coñecemento á comunidade de alumnos científicos que aspira a implicarse como colaboradores deste consorcio científico en proxectos de investigación sobre o ámbito dar ría de Noia.

A primeira intervención do simposio científico correrá a cargo de Elsa Vázquez, catedrática de Zooloxía da Universidade de Vigo e responsable de captación de talento do Campus do Mar. O título da súa comunicación é Efectos do cambio climático sobre o marisqueo. Deste xeito presentará aos alumnos os efectos que está a ter o cambio climático sobre o marisqueo. Este problema supón un ámbito destacado dentro das súas liñas de investigación. Tamén foi un dos principais problemas abordados na conferencia local do proceso de participación no proxecto europeo, e está a ser un dos máis destacados no proxecto que os alumnos do IES Virxe do Mar o do IES Campo de San Alberto están a preparar para presentar na conferencia internacional de Lisboa.

A continuación intervirá Bernardo Parajó, director da Axencia Enerxética de Vigo e profesor da Escola Técnica Superior de Enxeñaría Industrial da Universidade Vigo. Nesta intervención exporase a relevancia do ámbito enerxético para aportar respostas á mitigación do cambio climático. Durante a exposición das respostas fará especial fincapé na relevancia que ten o ámbito oceánico neste tipo de respostas, para que os alumnos que están a ultimar o proxecto que presentarán na conferencia internacional sobre os océanos de Lisboa, poidan incorporar estes ámbitos de innovación científica e tecnolóxica.

Finalizada a intervención do profesor Parajó, iniciarase a fase de coloquio do simposio. Nela intervirán en primeiro lugar os alumnos. Unha vez rematada ás intervencións dos alumnos, procederase ás intervencións dos cidadáns que teñan asistido ao simposio, unha vez que o Museo do Mar catalizará a participación da sociedade en xeral neste coñecemento.

O acto finalizará coa coa presentación do proxecto que están a desenvolver os alumnos dos dous institutos para presentar na conferencia internacional de Lisboa, na que unha delegación de 12 alumnos dos dous institutos formará parte do conxunto de 320 alumnos de 24 países. O proxecto ten a vocación de ser un avance inicial do estudo da sostibilidade da ría que sirva de base para unha das liñas de traballo de Climántica no próximo curso, na se pretende formar unha comunidade científico – discente que investigue sobre o reto que se presentará en Lisboa.

O proxecto que se presentará no peche desta xornada de celebración do Día Mundial do Medio Ambiente está a desenvolverse en dous grupos de traballo, formados cada un deles por alumnos dos dous institutos. Os resultados das investigacións dos dous grupos de traballo, un centrado sobre o sistema natural e o outro sobre sistema antrópico, converxerán para atopar respostas científicas e educativas ao cambio climático na ría de Noia e Muros. Estas investigación implican ámbitos tan diversos como a orixe da ría, os funcionamentos das correntes na ría, a importancia das mareas, a descrición xeomorfóloxica do relevo litoral, o estudo dos seus ecosistemas, a rendibilidade e sostibilidade do uso dos recursos: métodos de marisqueo coas implicacións na lonxa de Testal, nas bateas, a pesca de baixura, os estaleiros, o turismo e os deportes náuticos.

Descargar Carta dos compromisos


Climántica aportou os dous delegados galegos da conferencia de Bruxelas

 


Os dous alumnos galegos, Paula Insua e Pablo Romeu, que foron seleccionados, no marco do proxecto Climántica, para representar a Galicia no conferencia europea Imos a coidar do Planeta, traballaron con intensidade e dedicación dende o 20 ata o 22 de maio de 2016 no Comité das Rexións de Bruxelas xunto con alumnos doutros 14 países europeos para trasladarlle ás autoridades da Unión Europea e das súas rexións e localidades os compromisos da xuventude europea co cambio climático.

As actividades que se desenvolveron no Comité das Rexións Bruxelas do 20 ao 23 de maio, consistiron en coloquios, debates, xogos de rol, simulacros de negociacións para reducir ás emisións. Tamén tiveron ocasión de recibir formación e de manter coloquios con autoridades e expertos da Unión Europea. As conclusións destes debates internacionais reflectíronse en diferentes produtos de comunicación: póster, vídeos e a carta de responsabilidades para presentarlle ás autoridades da Unión Europea, e tamén diante das autoridades locais, rexionais e nacionais que apoiaron a iniciativa.

Os educadores que participaron no evento tamén recibiron formación metodolóxica relativa ás actividades que desenvolveron os alumnos, presentaron os proxectos implicados, entre os que foi presentado Climántica por Francisco Sóñora, director do proxecto. Remataron a súa participación analizando as posibles sinerxías entre os proxectos para presentar candidaturas Erasmus+, para establecer asociacións de escolas xemelgas para desenvolver intercambios. Entre os acordos de participación colectiva, propúxose a organización da seguinte conferencia e tamén a celebración o 22 de abril de 2016, Día da Terra, unha xornada de multieventos escolares con conexións mediante streaming entre as diferentes escolas dos 14 países implicados.



Primeira conferencia transfronteiriza

 
Xa está publicado en Climántica TV o vídeo da primeira conferencia transfronteiriza celebrada en Monçao o 10 de marzo de 2015 na que se presentaron os cinco traballos finalistas de Galicia e os cinco das conferencias escolares das localidades portuguesas fronteirizas: 2 de Monçao e 3 de Valença. Desta conferencia saíron os dous delegados de Galicia e un de Portugal dos seis que envía a euro-rexión educativa á conferencia europea Imos a coidar do Planeta que se celebrará en Bruxelas do 20 ao 22 de maio.

Vídeo da estanza en Galicia no intercambio Galicia-Canarias

 
Xa está publicado en Climántica TV o vídeo que resume as actividades en Galicia do intercambio Galicia-Canarias. Recolle imaxes das actividades deseñadas para este proxecto polos Museos científicos de A Coruña, polo Centro de Divulgación da Enerxía Sotavento e pola Fábrica de Ciencia Viva de Aveiro.

O vídeo finaliza resumindo o acto académico e a gala de peche de intercambio, no que se resumen a conferencia do Catedrático de Economía Aplicada da Universidade de A Coruña e ex - presidente da Xunta de Galicia, o Dr. Fernando González Laxe, as comunicacións escolares do Colexio Decroly e IES Virxe do Mar, e coas actuacións musicais do IES Poeta Añón de Outes, do IES Espiñeira de Boiro, do coro do Colexio Decroly de Tenerife, do coro do IES Virxe do Mar de Noia e do Conservatorio de Noia.

Coloquio co Dr. Ángel Carracedo na estancia en Galicia da comunidade educativa de Canarias

 
Xa está disponible en Climántica TV o vídeo do coloquio sobre a conferencia impartida polo Dr. Carracedo no Coliseo Noela de Noia o 25 de marzo e na que participaron os alumnos implicados no intercambio con Canarias durante a estancia en Galicia da Comunidade educativa de Canarias. A conferencia tratou sobre as relacións da xenómica e do ambiente nos trastornos da aprendizaxe e organizouna o Concello de Noia no marco da súa colaboración con Climántica Intercambio Galicia - Canarias dende o seu programa Noia Saudable.

Conferencia co Dr. Ángel Carracedo na estancia en Galicia da comunidade educativa de Canarias

 
Xa está disponible en Climántica TV o vídeo a conferencia impartida polo Dr. Carracedo no Coliseo Noela de Noia o 25 de marzo e na que participaron os alumnos implicados no intercambio con Canarias durante a estancia en Galicia da Comunidade educativa de Canarias. A conferencia tratou sobre as relacións da xenómica e do ambiente nos trastornos da aprendizaxe e organizouna o Concello de Noia no marco da súa colaboración con Climántica Intercambio Galicia - Canarias dende o seu programa Noia Saudable.

Primeira conferencia transfronteiriza xuvenil no marco de Climántica

 
O proxecto Climántica e a Asociación Portuguesa de Educación Ambiental (ASPEA), conseguiron un avance moi significativo na colaboración que iniciaron no 2010, logrando neste caso que a data 10 de abril de 2015 forme parte da historia da Educación Ambiental de Galicia e de Portugal, por ser o día no que se celebrou en Monçao a primeira conferencia xuvenil transfronteiriza de Educación Ambiental. Por iso tentarán de mantela como unha data de referencia para desenvolver conferencias xuvenís transfronteirizas anuais que lle dean continuidade e amplifiquen os logros educativos acadados.



Esta primeira conferencia transfronteiriza forma parte do proceso que terá o seu evento principal no Comité das Rexións de Bruxelas coa conferencia europea “Imos a coidar do Planeta” que se celebrará entre o 19 e o 23 de maio, de acordo co programa. Con esta conferencia pecháronse as actividades previas á conferencia europea da eurorexión educativa Galicia – Norte de Portugal que se uniu a través do consorcio ASPEA – Climántica liderado pola ASPEA, tal e como se recolle no portal que esta asociación puxo en marcha para a organización deste evento. Asta actividades previas desenvolvéronse ao longo dos dous trimestres do curso 2014-2015. Durante o primeiro trimestre constituíse o consorcio e a rede de escolas transfronteirizas que foi aprobado por Monde Pluriel, organización que coordina a participación de todos os países europeos na conferencia xuvenil de Bruxelas.

No segundo trimestre puxéronse en marcha o desenvolvemento dos proxectos educativos, nos que os alumnos se centraron nas temáticas de investigación contextuais sobre a auga, a enerxía, os residuos e a agricultura ecolóxica, tendo en conta as relacións co cambio climático. Os proxectos de investigación analizaron problemas ambientais no contexto próximo ás escolas, identificaron as causas dos impactos, buscaron as súas consecuencias e propuxeron solucións, plasmando todo ese análise nun produto de comunicación escolar. Apoiándose neste produtos os alumnos defenderon os seus proxectos nas conferencias escolares, nas que se de seleccionaron os proxectos finalistas para presentar nas oito escolares. Nestas conferencias escolares seleccionáronse os proxectos finalistas para as conferencias do núcleo transfronteirizo (Valença, Monçao e Galicia) e do núcleo rexional portugués (Aveiro, Barreiro, Nelas, Tondela e Mengualdo).

A conferencia transfronteiriza celebrouse na localidade portuguesa de Monçao o 10 de abril de 2010, un núcleo no que se seleccionaron un delegado de Portugal e os dous de Galicia que formarán parte da delegación de seis representantes que a eurorexión enviará a Bruxelas. Nela participaron 150 alumnos, 50 de Galicia, 50 de Valença e 50 de Monçao e defendéronse os 10 proxectos finalistas seleccionados para presentar neste núcleo: 2 de Monçao, 3 de de Valença e 5 de Galicia. Esta conferencia transfronteiriza representou un fito histórico porque supuxo a primeira vez que estudantes de Galicia e de Portugal se unen para traballar conxuntamente en facer fronte ao deterioro do medio ambiente a ambos dous lados da fronteira.

A conferencia activouse con un simposio docente relativo a Enerxía e Cambio climático con participación de relatores dos dous países. Por Portugal participou no Panel I, titulado “O que é a Eficiência Energética? Energias Renováveis pelo Mundo” que defendeu o profesor Ricardo Azevedo. Este docente fixo referencia ao proxecto que dirixe e que está apoiando o concello de Monçao. Na súa intervención o profesor Azevedo destacou a importancia dos aspectos relativos ao aforro e eficiencia enerxética e a relevancia deste temas na Educación. Galicia participou co Panel II, titulado “Cambia o clima?” que defendeu o profesor Francisco Sóñora, director do proxecto Climántica. Nesta intervención fixo mención á preocupación que temos na actualidade pola intensidade do quentamento global. Situou este cambio no contexto dos cambios do clima coñecidos na historia da Terra. Explicou tamén os impactos do quentamento global e as posibles solucións dende a mitigación, adaptación, investigación e educación, fundamentando o papel do proxecto Climántica neste ámbito.

Na primeira quenda de presentación de proxectos escolares interviñeron os alumnos de Monçao, defendendo os dous proxectos seleccionados desta cidade “Estudo energético da escola” e “Casa eficiente”. Alexandre Fernandes, coordinador do primeiro proxecto, desenvolto a modo de auditoría escolar, foi o alumno portugués do núcleo deste conferencia seleccionado para formar parte de delegación que se desprazará a Bruxelas.



A segúnda quenda correspondeulle aos alumnos de Galicia. En Monçao presentaron os proxectos finalistas na conferencia escolar Paula Insua de 3º de ESO co tema “A contaminación da auga”, Pablo Romeu de 4º de ESO, “ O mellor marisco do mundo”, Pablo Roo de 3º de ESO “A contaminación da ría de Noia”, Laura Maquieira de 2º de ESO “Unha ría botada a perder” e María Arufe de 3º de ESO “A contaminación dos ríos”. Foron seleccionados para desprazarse a Bruxelas formando parte da delegación de seis alumnos da eurorexión Paula Insua e Pablo Romeu. Os outros tres delegados saíron da Conferencia rexional celebrada en Viseu e na que participaron as localidades de Aveiro, Barreiro, Nelas, Tondela e Mangualde

A última quenda de presentación de proxectos correo a cargo da Escola Secundaria de Valença que presentou os tres proxectos finalistas da súa conferencia escolar titulados “A Reciclagem no concelho de Valença”, “As lixeiras ilegais” e “O uso de pesticidas nas atividades agrícolas”.

Despois de rematar a presentación dos dez proxectos finalistas, procedeuse a unha comida campestre no parque das Caldas. Esa comida foi un momento de convivencia a apertura de lazos escolares. Para facilitar estes lazos, cada alumno levou comida para compartir con alumnos doutras escolas. Unha vez remata a comida no Parque das Caldas, os profesores da Escola profesional EPRAMI de Monçao conduciron aos alumnos camiñando ata a Escola para ensinarlle aos alumnos de Galicia e de Valença o casco histórico da cidade.

Unha intensa tarde de traballo na carta de compromisos no camiño a Bruxelas

De regreso a EPRAMI, cada escola dividiu aos seus 50 delegados en catro grupos A, B, C e D. Os grupos da mesma letra das tres escolas xuntáronse nunha aula, e traballaron conxuntamente en catro aulas buscando compromisos asumidos polas tres escolas.

Unha vez rematado os traballos nas aulas triescolares A, B, C e D, os alumnos desprazáronse de novo ao auditorio José Emilio Moreira, onde se desenvolveran as actividades da mañá. Alí puxeron en común as propostas de compromisos compartidos, elaborados nas catro aulas, para traballar conxuntamente as tres escolas nos próximo curso. Entre eses compromisos destacaron a participación conxunta na limpeza dos ríos Miño e Tambre, nunha reforestación das súas cuncas, campañas escolares para promover o aforro e a eficiencia enerxética, a recollida selectiva de residuos e agricultura ecolóxica. Nesas campañas os alumnos de cada centro asumiron o compromiso de sumar a outros centros da cidade e da bisbarra, para aumentar así o impacto das campañas.

A delegación de seis alumnos (4 portugueses e 2 galegos) traballarán conxuntamente en Bruxelas con alumnos de 17 países europeos. Entre os produtos do traballo colectivo no Comité das Rexións destaca a redacción dunha carta que recolla as responsabilidades compartidas por todos os países implicados, e que será presentada ás autoridades da Unión Europea, como se fixo coa carta elaborada en Brasilia no ano 2010 que presentou en Bruxelas unha alumna galega da delegación de Climántica.

A Conferencia na TV Alto Minho



Declaracións éticas de Eduardo Galeano sobre as inxustizas Norte-Sur

 


Retomamos as ideas que nos deixou neste vídeo Eduardo Galeano como homenaxe a un pensador preocupado polas diferenzas Norte – Sur, un dos temas relevantes na Educación Ambiental e no reto do cambio climático. Esta é unha data para lembrar as súas declaracións éticas de carácter ambiental, como a que nos deixou neste vídeo, na que expresou que non temos dereito a exterminar un planeta do que nós somos un de tantos inquilinos.

Convocatoria dun seminario docente recoñecido con 50 h polo Ministerio de Educación e de dúas inicia...

 


Climántica, a través da súa nova derivada, Climántica Intercambios, formou un consorcio co Centro Nacional de Educación Ambiental (CENEAM), co Centro de Investigaciones Energéticas, Medio Ambientaless y Tecnológicas (CIEMAT), e coa Asociación Española Para la Enseñanza de las Ciencias de la Tierra (AEPECT). Tamén conseguiu o apoio do Concello de Noia. Con estes socios e apoios procede a convocar tres iniciativas, unha docente e dous discentes. A discente presencial e a docente desenvolveranse, entre o 3 e o 7 de setembro, no Centro Nacional de Educación Ambiental (CENEAM) de Valsaín (Segovia). As 3 iniciativas convocadas son:

  1. Congreso xuvenil internacional virtual que se pon en marcha con esta publicación ata o 30 de maio, e se desenvolve de forma online na plataforma http://congresovirtual.climantica.org

  2. Campus xuvenil internacional CLMNTK15 para alumnos seleccionados pola súa participación no congreso xuvenil virtual. Estes campus internacionais iniciáronse con CLMNTK12 en Sada e que tiveron continuidade en Ribadeo no 2013 e en Vigo no 2014.

  3. Seminario docente de formación do profesorado sobre os contidos e as metodoloxías que se aplican no campus recoñecido con 50 horas por parte do Ministerio de Educación tramitado pola AEPECT. O seminario docente e o campus celebraranse de forma simultánea, sinérxica e complementaria no CENEAM entre o 3 e o 7 de setembro, de acordo coas bases de ambas as dúas iniciativas:


Canarias en Galicia: peche da experiencia piloto de Climántica Intercambios

 


Os 27 alumnos canarios implicados na primeira experiencia piloto de Climántica Intercambios aterraron en Galicia o venres 20 de marzo e gozaron de diversas visitas culturais polo Barbanza na compañía das familias de acollida. As actividades empezaron o luns 23 de marzo, na Casa das Ciencias de A Coruña, comparando no Planetario as diferenzas latitudinais entre as dúas comunidades autónomas, a través da análise dos ceos nesa noite en Canarias en Galicia. Tamén compararon as dúas comunidades experimentando co Péndulo de Foucoult, partindo do dato de que no polo norte da a volta cada 24h, na Coruña tarda 38h e en Tenerife mucho máis xa que está máis ao sur. Logo abordáronse aspectos como a simulación da tormenta perfecta e tamén as países eólicas como introdución das actividades en Sotavento do día seguinte.



Xa no museo Domus fixeron experimentos interactivos dedicados ao ser humano.  Descubrieron como la ciencia del ADN está cambiando a medicina na área dedicada a la Farmacoxenómica.  Exploraron la anatomía e o funcionamiento do cerebro; todo elo buscando fundamentacións para entender ben a conferencia de Ángel Carracedo do mércores 25 de marzo. Completaron estás análises con diferentes aspectos anatómicos, fisiolóxicos e nutritivos relacionados coa adaptación ao clima.

No acuario Finisterrae analizaron as adaptacións das especies ao Atlántico nas nosas solicitudes, importante para reflexionar sobre a chegada a Galicia de especies subtropicais que son propios de augas como as de Canarias. Tamén se abordou a importancia da nutrición na adaptación das especies ao clima, vendo a dieta das focas.

No itinerario urbano analizouse á ocupación do territorio e o urbanismo en relación co clima da cidade, e fíxose especial fincapé no deseño das galerías para aproveitar o seu efecto invernadoiro a favor da adaptación climática das vivendas.

O martes 24 as actividades dedicadas ao papel do ámbito enerxético na adaptación e na mitigación do cambio climático, coordinadas polo IES Espiñeira, desenvolvéronse no centro de divulgación de Sotavento e na central térmica de Pontes García - Rodríguez.


    
En primeiro lugar visitouse o Parque Eólico Experimental de SOTAVENTO. Alí as actividades iniciáronse con unha introdución sobre os obxectivos desta instalación e cal é a importancia actual das enerxías renovables e cal podería ser no futuro.
    
A continuación dividiuse ao grupo en dous equipos. Un deles visitou o interior dun aeroxerador. Logo explicóusenos o seu funcionamento, así como o mecanismo mediante o cal permanece activo ou non, en función de que exista vento nese momento pero tamén da intensidade do mesmo. O guía fixo logo un pequeno percorrido pola historia do aproveitamento da enerxía eólica, axudándose de maquetas e centrando a súa explicación nos muíños de eixe vertical babilónicos, nos da Mancha, capaces de xirar buscando a dirección do vento e os de Catoira, que presentan aspas cara aos dous ventos predominantes SO e NE.
    

    
Tamén se tivo ocasión de ver en funcionamento un coche eléctrico e de analizar o seu potencial no ámbito da mitigación e adaptación ao cambio climático. Mentres tanto o segundo grupo visitaba a vivenda bioclimática, comprobando a importancia da orientación dunha edificación nun clima como o galego, e comparouse a como debería ser en Canarias. En Galicia a parte da vivenda que mira ao sur debe estar dotada de ventanais, que reteñan a calor mediante o efecto invernadoiro causado polo vidro de que están feitas, para logo distribuílo polas demais habitacións. Fíxose esta comparación co obxectivo de analizar á adaptación e o cambio climático dende o urbanismo e a arquitectura bioclimática. Foron moitos os exemplos que conduciron a unha conclusión clara: debemos construír tendo en conta todos estes criterios de aforro enerxético, moitos dos cales xa empregaban os nosos antepasados fai centos ou miles de anos, tal e como ocorreu no caso das galería de A Coruña.
    

    
Pola tarde, visitouse a central térmica de As Pontes, onde se emprega como fonte de enerxía o carbón bituminoso que se importa dende Indonesia (no pasado o lignito autóctono dunha mina hoxe esgotada). Foi José Luis Bermúdez a persoa que acompañou ao grupo que explicou o funcionamento da central e os seus avances na redución da contaminación xerada, especialmente falou dos óxidos de xofre e nitróxeno. Indicou que é imposible non producir dióxido de carbono nunha combustión, pero que o seu obxectivo é rendir a maior cantidade posible de enerxía por tonelada de CO2 emitida.

Como o contraste co estudado pola mañá é evidente, o debate prendeu rapidamente sobre as vantaxes desta fonte de enerxía fronte a outras, especialmente as renovables.
    
Rematou a xornada con unha visita moi breve ao lago artificial que a empresa ENDESA creou como solución ao deterioro ambiental causado pola explotación mineira: o lago é a mina que na actualidade está asolagada pola auga. Esta visualización aproximou de xeito intuitivo aos alumnos de Canarias á extracción dunha fonte de enerxía fósil relacionada co cambio climático, da que eles non dispoñen nas illas.



O mércores 25 de marzo foi a xornada ecuador das actividades do intercambio e nela participaron, ademais dos 27 alumnos de Canarias, os compañeiros de acollida en Galicia dos tres institutos galegos. Estas actividades centráronse na cidade de Santiago. Nela desenvolvéronse itinerarios urbanos, e visitas didácticas. Visitaron o museo de Historia Natural da Universidade de Santiago (USC), Luis Iglesias. Tamén visitaron MeteoGalicia, onde se fixo unha comparación da meteoroloxía e clima de Galicia e de Canarias.



A xornada rematou coa conferencia que impartiu no Coliseo Noela do doutor Ángel Carracedo, catedrático de Medicina Legal da USC, director da Fundación Pública Galega de Medina Xenómica e do Centro Nacional de Genotipado. Esta actividade estivo organizada e promovida polo Concello de Noia, dentro da súa participación no intercambio a través de Noia Saudable. Nesta charla os alumnos reflexionaron e fixeron que o coloquio durara máis que a conferencia. Nese coloquio fixeron preguntas moi variadas, pero destacaron sobre todo as relativas á relación da xenómica e do ambiente coa saúde.



O xoves 26 de marzo as actividades, organizadas polo IES Virxe do Mar, desenvolveranse na cidade portuguesa de Aveiro, dentro do consorcio que mantén o centro Fábrica de Ciencia Viva, co Ministerio de Ciencia e Tecnoloxía e da Universidade de Aveiro co proxecto Climántica. Alí tivo lugar o Show de Química “Química por Tabela 2.0", que foi unha das actividades máis destacada na avaliación. A esta actividade asitiron todos os alumnos, 27 de Canarias e 60 do IES Virxe do Mar e 5 do IES Espiñeira. A continuación o grupo desdobrouse en catro equipos do traballo. Cada un deles implicouse nun dos catro obradoiros: A Cozinha é um Laboratório – Saber em Gel, Laboratório Didático – Faz o teu creme de mãos , Sítio dos Robôs e Exposição Mãos na massa.



Pola tarde fixéronse dúas actividades relacionadas coa adaptación da cidade ao clima e a historia da súa ocupación do territorio. Estas actividades desenvolveranse nas salinas e nunha ruta en barcos moliceiros, dende os que se abordarán tamén aspectos sobre a biodiversidad na ría e os impactos do cambio climático sobre esa biodiversidade.



O venres 27 celebrarase o acto académico de despedida no que participan todos os centros implicados. Este acto empezaou coa benvida institucional dos alcaldes de Noia e Boiro. A continuación tivo lugar unha conferencia do catedrático de Economía Aplicada da Universidade de A Coruña e ex – presidente da Xunta de Galicia, o doutor Fernando González- Laxe. O obxectivo desta conferencia foi aportar aos alumnos de Canarias unha visión ampla e rigorosa de Galicia, e aumentar o coñecemento do comunidade autónoma dos estudantes galegos. O profesor González – Laxe situou a Galicia dende unha visión comparativa de Galicia e Canarias, atopando tres denominares comúns: illamento, dimensión oceánica e fenómeno migratorio. Dende unha análise ampla destacou que Galicia ten que apostar pola Educación, o Medio Ambiente e a Tecnoloxía. Despois da conferencia abriuse media hora de coloquio que foi superada pola diversidade de preguntas que formularon os alumnos, entre as que destacaron as relativas ao ámbito enerxético, tanto en Galicia como en Canarias.

Despois do chocolate con churros, retomouse o acto coa conferencia xuvenil “A auga no Planeta, en Galicia e en Canarias”, impartida pola alumna de 3º de ESO A do IES Virxe do Mar, Paula Insua, seleccionada como unha dos seis delegados da eurorexión educativa Galicia-Norte de Portugal que participará na conferencia xuvenil europea Imos a coidar do Planeta, que se celebrará en Bruxelas en maio de 2015 e no que intervirán delegados de todos os países e de algunhas eurorexións da Unión Europea.

A continuación desenvolveuse un simposio Medio Ambiente de Canarias, no que se presentarán aspectos relativos ao vulcanismo, á historia das fontes de enerxía en Canarias e da importancia das enerxía renovables en Canarias.



Por último pechouse o acto académico de clausura mediante un festival musical. Nel interpretaron unha canción os alumnos do IES Poeta Añón de Outes e dúas cancións os alumnos do IES Espiñera. O IES Virxe do Mar e o Colegio Decroly de Canarias participaron cos seus coros. Tamén houbo interpretacións musicais do Conservatorio de Noia, que deixou unha dobre interpretación: dende un trío de cámara e dun dúo de música pop formados por alumnos do IES Virxe do Mar e por profesores do Conservatorio.



Todo o acto estivo conducido polas cancións canarias e galegas que sairán do acordeón de Mariña Docampo de 4º de ESO do IES Virxe do Mar e polas interpretacións teatrais de Mar Romaní e de Adrán Lope, alumnos de 1º de Bacharelato do IES Virxe do Mar, dirixidos polo profesor de Latín e Grego e director do grupo de teatro do IES Virxe do Mar, Carlos Maquieira.




Destino a Bruxelas con escala en Monçao

 

O martes 3 de marzo de 2015 tivo lugar na aula Álvaro de las Casas do IES Virxe do Mar a segunda fase da Conferencia Escolar “Imos a Coidar do Planeta”, que se organizou no marco do proxecto Climántica, baixo a coordinación para eurorexión educativa Norte de Portugal – Galicia da Asociación Portuguesa de Educación Ambiental (ASPEA).

Nesta segunda fase volveron a presentarse os proxectos que resultaron finalistas na primeira fase, celebrada o venres 20 de febreiro, ampliándoos e mellorándoos no tempo transcorrido entre as dúas fases, de acordo coas recomendacións que se lle dou aos finalistas dende a comisión avaliadora.

Ao remate da xornada do martes 3 de marzo seleccionáronse os cinco proxectos que se presentarán na conferencia rexional Monçao. Estes cinco traballos seleccionados para presentar en Monçao quedaron ordenados así pola puntuación outorgada no proceso de selección:

  • Primeiro clasificado:  A contaminación da auga, liderado e presentado por Paula Insua Pazos que recibiu 171 puntos
  • Segundo clasificado: O mellor marisco do mundo que liderado e presentado por Pablo Romeu, que recibiu 152 puntos, empatando co que quedou en terceiro, e que se situou en segundo lugar despois dunha votación de desempate na que participaron os alumnos presentes que non interviñeron no desenvolvemento do proxecto. Nesta segunda volta de valoración, obtivo un 87,5% das votacións dos estudantes implicados
  • Terceiro clasificado: Contaminación da ría de Noia, liderado e presentado por  Pablo Roo Blanco que obtivo 152 puntos
  • Cuarto clasificado: Unha ría botada a perder liderado e presentado por Laura Maquieira, que obtivo 146 puntos
  • Quinto clasificado: A contaminación dos ríos liderado e presentado por María Arufe, que obtivo 141 puntos



A eurorrexión Norte de Portugal - Galicia leva a Climántica á conferencia europea de Bruxelas "Imos ...

 


O proxecto Climántica e a Asociación Portuguesa de Educación Ambiental (ASPEA) seleccionarán conxuntamente aos seis alumnos da delegación transfronteiriza Norte de Portugal e Galicia que asistirán á conferencia europea que se celebrará no Comité das Rexións de Bruxelas.

Esta delegación representará á eurorrexión educativa referente para o proxecto Climántica. No seu proceso de selección, elixiranse a dous alumnos de Galicia e a catro de Portugal. Durante o proceso previo á celebración do evento de Bruselas, na eurorrexión desenvolveranse dous tipos de conferencias. O primeiro tipo de menor ámbito xeográfico. O segundo tipo, de maior dimensión, suma aos finalistas de varios ámbitos xeográficos implicados.

O proxecto Climántica desenvolveu o 20 de febreiro de 2015 a conferencia de Galicia. Nesta conferencia inicial, celebrada no IES Virxe do Mar de Noia, presentaron e defenderon os seus proxectos os aspirantes a ocupar as dúas prazas de Galicia na Conferencia xuvenil que se celebrará no Comité das Rexións de Bruxelas entre o 19 e 23 de maio. Na conferencia galega seleccionáronse aos finalistas galegos que participarán na conferencia de segunda fase, que se celebrará en Monçao o 10 de abril, onde os finalistas asistentes de Galicia e Portugal, e os docentes de ambos os dous países, elixirán aos dous estudantes galegos, que se sumarán aos catro portugueses seleccionados para formar a delegación de seis membros da eurorrexión.

A delegación metade Norte de Portugal - Galicia foi proposta pola Asociación Portuguesa de Educación Ambiental (ASPEA) a Monde Pluriel, a organización promotora da conferencia de Bruxelas. A razón de ser deste consorcio ASPEA - Climántica ten que ver coa colaboración que levan desenvolvendo as dúas organizacións docentes dende o ano 2009, e que deu a coñecer de xeito eficaz a Climántica no sistema educativo de Portugal. Este proxecto xa estivo representado na primeira conferencia internacional celebrada en Brasilia no ano 2010. Por aquel entón o proxecto galego foi invitado a participar pola súa relevancia no ámbito no ámbito das respostas educativas ao cambio climático, achegando 3 delegados dos 350 representantes de 47 países que se xuntaron en Brasilia na I Conferencia Internacional "Imos coidar do planeta", sendo seleccionada pola delegación europea unha alumna da delegación galega para presentar as conclusións a Van Rompuy.


Climántica colabora coa ASPEA en tres iniciativas internacionais

 


Climántica colabora coa ASPEA en tres iniciativas orientadas a establecer lazos entre as súas comunidades educativas que actúen de catalizadores de intercambios educativos entre as redes educativas nacionais e internacionais coas que se vinculan e relacionan.

A primeira iniciativa xa está en marcha, e consiste na formación dunha delegación conxunta para participar na conferencia dos alumnos da Unión Europea Let´s take care of the planet. Esta delegación estará formada por 6 delegados (4 de Portugal e 2 de Galicia) para asistir á conferencia de Bruxelas nas que estarían presentes delegados de máis de 15 países europeos.

Na segunda iniciativa Climántica recibiu o encargo de formar delegacións de alumnos mexicanos e españois para participar na XXI CEI Conference “Connecting minds, creating the future for the oceans” que se celebrara na localidade de Oeiras do 28 de xuño ao 4 de xullo.

Por último o proxecto Climántica foi invitado pola ASPEA a sumarse ao III Congreso Internacional de Educación Ambiental dos Países e Comunidades de Linguas Lusófonas que se celebrará na localidade portuguesa de Torreira – Murtosa do 8 ao 11 de xullo, e que ten aberto o proceso de inscrición.


O futuro do ser humano no Cosmos fronte ao cambio climático segundo Hawkins

 
Coincidindo co estreo da película “A teoría do todo” sobre a vida e obra de Hawkins convídase aos usuarios de Climántica a visualizar ás respostas que este prestixioso científico nos deu en Santiago diante da pregunta:
  • Cal pode ser o futuro do ser humano no Cosmos diante do reto do cambio climático?

Publicado en Climántica TV o vídeo das actividades en Canarias do intercambio Galicia-Canarias

 
Xa está publicado en Climántica TV o vídeo co resumo das actividades en Canarias da primeira experiencia piloto de Climántica Intercambios que se resume neste artigo publicado pola Revista Escuela publicado no seu número 4.043 do 11 de decembro de 2014.

Últimas actividades do intercambio en Canarias: riscos naturais e antrópoxénicos

 


As actividades do intercambio en Canarias tiveron que modificarse debido á alerta vermella de que se estableceu o venres 28 de novembro ás 15 horas e que se mantivo durante o sábado 29. Para adaptar o plan de actividades a esa adversidade, eliminouse a práctica de agricultura ecolóxica para a adaptación ao cambio climático prevista para o venres pola mañá e pasáronse para esta marxe horaria as actividades no interior do Instituto Vulcanolóxico, que se centraron nos riscos volcánicos. O acto académico e a festa fin de intercambio previstos para o sábado 29 de novembro quedaron suspendidos, e os traballos elaborados pasarán a incorporarse ao simposio discente que se celebrará en Noia o venres 27 de marzo de 2015.

As actividades dos dous últimos días fase canaria do intercambio, xoves 27 e venres 28 de marzo, centráronse nos riscos naturais e antropoxénicos na illa, con especial referencia ao cambio climático. O xoves 27 visitáronse as plataformas petrolíferas que están no porto de Santa Cruz. Aproveitouse esta observación para valorar os riscos derivados da extracción de petróleo no océano e o seu transporte, visualizando tamén a refinería e os tanques de almacenamento de hidrocarburos no Porto. Neste contexto abordouse o debate que se está a vivir nas illas sobre o uso dos carburantes fósiles. Analizouse a contradición entre unha tendencia a reducir o uso de combustibles fósiles que superan o 90% para atender a estratexia europea de 20, 20, 20 coas perforacións que se puxeron en marcha uns días antes para encontrar petróleo nas augas de Canarias.

En canto aos riscos derivados ao cambio climático analizáronse os problemas derivados da construción nos barrancos propios do relevo volcánico das illas. Fíxose dende a observación da xeomorfoloxía, das características do substrato volcánico, e da ocupación do territorio. Aproveitáronse as horas da previas ao inicio da alerta vermella que se iniciou o venres 28 ás 15 horas, para analizar estes riscos sobre o inicio dun fenómeno extremo real coa borrasca de ventos de máis de 130 km/h que se chegaron a producir o venres pola tarde.

Como resultado da suspensión das clases, foi necesario refacer o plan de actividades do venres 28, suprimindo as actividades de agricultura para a adaptación ao cambio climático para desenvolver as actividades no Instituto Vulcanóloxico pola mañá, antes do inicio das alertas vermellos. Alí abordouse o riso e perigo volcánico.

Como esta situación se prolongou á sábado 29, foi necesario tamén suspender o acto académico e a festa de fin da fase do intercambio de Canarias, quedando a presentación de resultados pendente para a fase de Galicia. Aproveitouse esta circunstancia para reforzar os conceptos de perigo e risco, situando nesa rexión unha tendencia ao aumento destes fenómenos extremos.
 
O sábado 29 os alumnos permaneceron nos domicilios familiares para respectar a alerta vermella. O domingo 30 as familias aproveitaron a melloría do tempo para facer pola mañá excursións pola Illa e xa pola tarde o grupo despediuse no aeroporto.


Terceiro día de Climántica Intercambios: enerxía no ITER e sostibilidade dos océanos en Adeje

 


O terceiro día do intercambio Galicia – Canarias, mércores 26 de novembro, estivo dedicado a actividades de análise, reflexión e debate sobre a mitigación do cambio climático no ITER, e tamén a analizar a sostibilidade dos océanos co proxecto Oceános Sostibles do Concello de Adeje.

As actividades no ITER iniciáronse coa análise de proxecto Illa Sostible que ten como finalidade obter o 100% da electricidade coa enerxía renovable. A viabilidade do proxecto sopórtase no feito de na illa vivan solo 11.000 habitantes.

Expúxose que de non chegar a poñerse en marcha este proxecto, no ano 2025 a demanda de combustibles fósiles na illa aumentaría en máis do 50%, e que a demanda xeral de enerxía sería máis do 30%. Para facer fronte a estas necesidades, no marco da mitigación do cambio climático, dentro de un ano estarán en marcha 5 aeroxeneradores e un centro hidroeléctrico que utilizará a auga bombeada polos aeroxenarodores para deixala caer en turbinas. A este sistema mixto de enerxía eólica e hidráulica van a sumarlle sistemas de enerxía solar e da utilización do hidróxeno como vector.

Nesa liña de argumentación concluíse que na actualidade para obter a mesma potencia as enerxías renovables teñen un custo superior que os combustibles fósiles. Pero tamén que a favor do proxecto, está o feito de que co paso de tempo os combustibles fósiles tenden a subir de prezo e as enerxía renovables a baixalo ata chegar a igualarse, coas vantaxes derivadas da mitigación do cambio climático.

Outra vantaxe neste reto é que en El Hierro hai pouco turismo, polo que non hai demasiados desfases entre a poboación residente e a poboación total. Pola contra, abordar un reto desta natureza en Tenerife é moito máis complexo, pois é unha illa na que residen un millón de persoas e que chega a recibir catro millóns de visitantes ao ano.

Propúxose tamén un coloquio para buscar outros factores que inflúen na concreción do proxecto, ademais da poboación residente e visitante. Nese coloquio os alumnos apuntaron o relevo, o clima, intereses políticos, económicos, conflitos empresariais con outros sectores como poden ser os das enerxías fósiles, impactos como os acústicos e visuais, porcentaxe de terreos protexidos que en Canarias representan máis do 40%, con catro parques nacionais.

Reflexionouse sobre o feito de que a realidade actual das illas é totalmente diferente á que se propón no proxecto Illa Renovable de El Hierro, pois a enerxía de Canarias procede nun 90% das enerxías fósiles e dun 10% das renovables, unha tendencia totalmente contraria aos principios de mitigación do cambio climático.

Comentouse que para aumentar a dimensión de mitigación do cambio climático naceu en 1990 o Instituto Tecnolóxico e das Enerxías Renovables (ITER), que na actualidade contempla SOLTEN un parque fotovoltaico con máis de 20 Ha (20 campos de fútbol). Tamén hai 26 aeroxeneradores que ao ser antigos, son menos eficientes no seu conxunto que os 5 que se van a instalar en El Hierro. A enerxía renovable obtida no parque equivale a 80 GW/h que abastece a 80.000 persoas, impedindo a emisión á atmosfera de 40.000 Tm de CO2.

A partires deste dato abordouse un debate sobre a contradición desta aposta polas renovables das prospeccións petrolíferas que se iniciaron a semana pasada. Concluíse que estas estaban entrando en contradición coa estratexia 20, 20, 20 da Unión Europea, por canto a que se dificulta reducir un 20% do uso dos combustibles fósiles.

Aínda que os alumnos apostaron polo uso das renovables, mencionaron a importancia de diminuír o impacto deste tipo de instalacións, en especial no referido á enerxía eólica. Entre as alternativas que apareceron, destacou a incorporación de tecnoloxías destinadas á emisión de ultra - sons.

Entre as análises feitas durante o paseo tecnolóxico destacaron as relativas á importancia da enerxía solar térmica para a mitigación do cambio climático. Aquí analizouse o funcionamento dun forno solar, observándose a súa capacidade de converxencia dos raios solares para prender lume nun papel. A partires desta observación, destacouse que un equipo que custa do orde de 80 euros sexa moi útil en comunidades con dificultade para acceder á enerxía.

Tamén se analizou o funcionamento dun desalinizador solar, mostrando o sistema para evaporar da auga do mar sobre cristais que están colocados de tal xeito que fan converxer a auga doce nun sistema de colectores.Sobre este equipo, concluíse a súa importancia para a mitigación do cambio climático en rexións climáticas que require de desalinización da auga do mar.

Unha tarde en Adeje co proxecto Oceános sostibles


Pola tarde o director técnico da asociación Oceános sostibles presentou o proxecto de recuperación do ecosistema dos fondos costeiros de Adeje, no marco da potenciación do turismo verde. Previamente a Concelleira de Medio Ambiento dou a benvida e marcou as liñas estratéxicas nas que o Concello está a encadrar este proxecto.

Na presentación fíxose mención ao o inicio do proxecto no 2004 eliminando a superpoboación de ourizos que impedían o desenvolvemento de vexetación nos fondos mariños. Explicou como esa superpoboación tiña a orixe na eliminación por sobre - pesca de predadores do ourizo, entre os que destacou a eliminación dos tamborís. O director técnico describiu a través de imaxes secunciadas dos cambios no fondo como foi evolucionando a sucesión nestes últimos 10 anos para chegar ao ecosistema diverso actual.


Segundo día de Climántica Intercambios no parque rural de Anaga e na Cidade de La Laguna

 


O segundo día do intercambio Galicia – Canarias, martes 25 de novembro, estivo dedicado a actividades no Parque Rural de Anaga, un ecosistema de laurisilva protexido e recoñecido como un lugar quente por ter a maior biodiversidade de Europa.

Neste ecosistema fíxose unha análise comparativa coas fragas de Galicia, en canto a que as dúas comunidades climax que evolucionaron ao longo de moito tempo, esta en concreto dende o terciario, para sensibilizar con este dato sobre a importancia da súa conservación. Pero nesta comparativa destacouse tamén a diferenza de que nas fragas moitos dos árbores perden ás follas no outono, e neste tipo de ecosistema subtropical as árbores son de folla perenne.

Reflexionouse sobre as condicións microclimáticas vinculadas ao proceso de selección das especies que habitan este tipo de ecosistemas, en especial no seu papel de xerar choiva horizontal dos ventos oceánicos cargados de humidade vinculados aos ventos alisios vinculados ao anticiclón das Azores. Esta choiva orixínase porque  nesta parte da illa os ventos alisios cargados de humidade atópanse coas follas que xeran fenómenos de capilaridade, que acaban sendo determinantes para a precipitación do vapor de auga con conteñen este tipo de ventos.

Nese sentido, e incidindo de novo na necesidade de conservación, valorouse o feito de que sen este tipo de bosque na illa non habería auga para habitala. Sobre este feito reflexionouse en base ao dato de con estes árbores a zona capta catro veces máis auga da que se recollería sen este tipo de vexetación.

Entre os impactos a destacar de cambio climático neste ecosistema tan característico, destacouse o adianto de floración en determinadas plantas que florecen na primavera. Un dos exemplos que se subliñou foi o da planta leñosa flor de maio (Pericallis hadrosoma), unha planta que adiantou a floración dende maio a marzo.

Un itinerario pola cidade Patrimonio da Humanidade

Polo tarde o Concello de La Laguna organizou un itinerario urbano para estudar o urbanismo con unha ocupación do territorio moi regular posto en marcha no século XVI, seguindo o modelo ortogonal europeo, e que foi referente para o desenvolvemento dos modelos urbanísticos das cidades coloniais de América. Destacouse a conservación ao longo da historia deste desenvolvemento urbanístico colonial, que foi o único que chegou á actualidade, porque ao quedar no interior, protexeuna das desfeitas propias das invasión piratas.

Dende o punto de vista da evolución ambiental da cidade, subliñouse como un momento clave da evolución da historia recente a eliminación da lagoa ao redor da cal se desenvolveu a cidade. Esta intervención tivo as súas principais xustificacións na abundancia de mosquitos e na contaminación das súa augas como procesos dos vertidos.

Relacionouse este recheo coa entrada de auga nas vivendas construídas na zona de recheo da lagoa cos temporais como os que afectaron ás illas na semana anterior ao inicio das actividades, un aspecto a ter presente nos plans de mitigación do cambio climático, debido ao aumento de fenómenos estremos, nos que a zona é vulnerable a inundacións.


Últimas entradas

Categorías

Buscar

pinguino
pinguino